یادنامه طبری صفحه 597

باء تأکید و سایر پیشاوندها

مصنف تاریخ بلعمی آوردن باء تأکید را بر سر افعال در بیشتر اوقات از یاد نبرده.

برفت و ببود و بباش و بباشم (157) و بگفت و بیامد و بخفت گفته. «پس چون چاشت بود و روز گرم ببود در سایه درختی بنشست و خر بر درختی ببست و سله در پیش خود نهاد و بخفت» (63).

همچنین سایر ادات تأکید چون: بر، در، اندر، باز، فرو، فرا، فراز، فرود هر یک را در جای خویش بکار گرفته و کلام را استحکامی تمام بخشیده است.

«همی» را بر سر افعال و در بیشتر موارد بجای «می» آورده: همی‌آمد، همی‌دید، همی‌راند گفته. و چنانکه اشاره شد گاهی آنرا با یاء مجهول جمع کرده است.

پیشاوند «مر» را بمعانی گوناگون گاه برای حصر و اختصاصی و گاه بمعنی «برای» پیش از فاعل یا مفعول بیواسطه یا مسند الیه ذکر کرده: «مسلمان مر پیغمبر را ترجمه کرد» (337). دیگر: «گفت زندگانی ملک دراز باد. ملک مر پدر مرا ...

شناسد و خدمت وی داند مر ملک نوشروان را.» (181، ر ک ص 148 و ...)

سایر مختصات و نکته‌ها

از مختصات دیگر این کتاب آوردن «چند» و «همچند» است بمعنی اندازه و معادل ... و «بیش» (16) بمعنی زیاد و «نمودن» بمعنی کردن (45) و «سخت» بمعنی خیلی و بسیار. و «دیگر» و «دودیگر». دیگر «صاف» را «صافی» (62) «خلاص» را «خلاصی» و «غش» را «غشی» (271) نوشته و اصل آنها نیز در عربی چنین است.

«حضرت» را مکرر بمعنی «پایتخت» آورده (38، 102). «فراز» را بمعنی نزدیک، «دستور» را همه‌جا «دستوری» و «بیداد» را بیشتر «بیدادی» استعمال کرده و یائی به آخر آنها افزوده است. و «انگشتر» را «انگشتری» و «انگشترین» (141) گفته. صورت کردن را در معنی نقش کردن و عکس و تصویر کشیدن آورده. و این ترکیب چه شیرین افتاده است در این شعر که ندانم از کیست: