یادنامه طبری صفحه 606

تاریخ الامم و الملوک یا اخبار الرّسل و الملوک که به تاریخ طبری معروف می‌باشد تألیفی است از ابو جعفر محمّد بن جریر طبری فقیه و دانشمند و مورّخ ایرانی قرن سوم هجری که در تاریخ عالم به زبان عربی نوشته و چهل و دو سال بعد از او یعنی در سال 352 ق به فرمان منصور بن نوح سامانی بوسیله ابو علی محمّد بن محمّد بلعمی وزیر دانشمند و نویسنده قرن چهارم هجری به فارسی ترجمه شده است. این ترجمه برگردان بی‌کم و کاست تاریخ طبری نیست بلکه خلاصه و اقتباس گونه‌ای است از آن و مترجم مطالبی را از متون دیگر بدان افزوده است. با اینکه بلعمی در کتاب خود از محمّد بن جریر به نیکی یاد کرده و در چند جا بعد از ذکر نام او عبارت «رحمة اللّه علیه» و «رحمه اللّه» آورده با این حال گاهی به نوشته او با ذکر علّت، اعتراض و نظر خود را به صراحت ابراز کرده است.

قسمت اوّل این ترجمه را که به تصحیح مرحوم محمد تقی بهار و به کوشش محمد پروین گنابادی در دو جلد در تهران به چاپ رسیده مطالعه و اختلاف‌نظر قابل ذکر نویسنده بزرگ را تا آنجا که ممکن بود یادداشت کرده و طی این گفتار بازگو می‌کنم تا چه قبول افتد و چه در نظر آید.

اختلاف در معانی و تفسیر بعضی از آیات‌

مؤلّف تاریخ طبری آنچه را که از روایات و اخبار بدست آورده بدون اینکه صحّت و