یادنامه طبری صفحه 610

کردی بسیار و این حدیث که او همی‌گوید سخت منکر است زیرا که علما و صحابه و فقها چون عمر بن الخطاب رضی اللّه عنه و علی بن ابیطالب رضی اللّه عنه و عبد اللّه مسعود رضی اللّه عنه و مفسران از صحابه چون عبد اللّه بن عباس و ابی بن کعب و علماء از تابعین رضوان اللّه علیهم اجمعین متّفقند که این موسی که به طلب خضر شد و صحبت خضر دریافت موسی بن عمران بود که پیغمبر بنی اسرائیل بود و خدای عزّ و جلّ او را تورات داده بود و فرعون را غرقه کرده بود و ندانم که این چنین چرا روایت کند و علما و فقها و اهل تفسیر هیچکس اختلاف نکردند کاین موسی بن عمران بود و اختلاف اندر خضر کردند، گروهی گفتند که پیغمبر نبود ولیکن نیک‌مرد بود و عالم بود و علمش بیش از آن موسی بود. گروهی گفتند این خضر را لیا نام بود و گروهی گفتند ارمیا نام بود و اندر نسب او اختلاف کردند، گروهی گفتند از بنی اسرائیل بود گروهی گفتند نبود، امّا اندر موسی هیچ اختلاف نکردند و او پیغامبر بنی اسرائیل بود و کلیم خدای بود». 9

ابراهیم و پادشاه مصر

و در حدیث رفتن ابراهیم با زنش ساره به مصر و پرسیدن ملک مصر از ابراهیم که این زن کیست؟ و جواب ابراهیم که گفت «این خواهر من است» به نوشته محمد بن جریر که ابراهیم را به دروغگویی تهمت‌زده سخت اعتراض کرده و گوید: «کلمه خواهر را دروغ نگفت زیرا معنی خواهر آن خواست که همه مؤمنان با یکدیگر خواهر و برادر باشند بدین و دروغ نگفت و از قول خدای گفت عزّ و جلّ چنانکه گفت إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ و محمد بن جریر چنین گوید که ابراهیم صلوات اللّه علیه این دروغ از بیم گفت و خدای او را عفو کرد که معذور بود و آنچه گفت از بیم گفت و حدیثی روایت کند از پیغامبر صلی اللّه علیه و ابو هریره روایت کند که ابراهیم سه دروغ گفت دو از بهر خدای و یکی از بهر خویش آن‌که از بهر خدای گفت آن بود که چون مردمان آن روز به عید شدند ایدون گفت انّی سقیم من بیمارم به عید نتوانم آمدن و دیگر چون او را گفتند این بتان را دستها و پایها که بشکست؟ گفتا مهتر ایشان کرد». 10 بلعمی در تعبیر سخن دوّم ابراهیم یعنی «إِنِّی سَقِیمٌ» گفتن او در جای دیگر چنین آورده: «پس پدر ابراهیم، ابراهیم را گفت تو نیز با ما به عید بیرون آی- گفت من بیمارم بیرون نتوانم شدن چنانکه گفت