یادنامه طبری صفحه 624

نبایستی که صاحب کتابی این چنین معانی را اغفال کردی». 34

در حدیث لقمان می‌نویسد: «پس لقمان را در حکمت کتابهای بسیار است ولیکن محمّد بن جریر نگفته است از آنکه او را مراد تاریخ است که هرکسی اندر کدام روزگار بوده است و چند بوده و چند زیسته است». 35

و در حدیث حضرت موسی می‌نویسد: محمد بن جریر اندرین کتاب سخت مبتّر گفته است مگر از جهت اختصار کتاب بوده است». 36

در قصه ذو القرنین هم به اختصار گفتن صاحب تاریخ طبری اشاره کرده و گوید:

«و هرکجا حدیث لطیف و با فواید بسیار است خدای عزّ و جلّ یاد کرده است اندر کتاب خویش و آن مرد آن را اندرین کتاب یله کرده است از بهتر اختصار را». 37

محمد بن محمد بلعمی که اختصارگویی را نمی‌پسندد گاهی خود به اختصار پرداخته است‌

نویسنده تاریخ بلعمی بارها بطور ضمنی اختصار گفتن را عیب شمرده و سعی کرده که موارد مختصر شده را در تاریخ خود شرح و بسط بیشتر بدهد امّا گاهی خود نیز مجبور به کوتاه‌گویی شده است چنانکه در داستان خضر و الیاس می‌نویسد: «... و هر دو اندرین جهان خدای را عزّ و جلّ همی‌پرستند یکی اندر دریا و یکی اندر بیابان و هر سالی به موسم حجّ بمکّه گرد آیند بیکجای، و حج کنند و کس ایشان را نبیند جز آنکس که ایشان خواهند که خویشتن مراو را بنمایند و اندرین اخبار بسیار است از پیمبر ما علیه السّلام بدان‌که خداوند این کتاب یاد نکرده است من نیز دست بازداشتم تا کتاب دراز نگردد، و مراد من آنست که از قصّه ایشان آگاه شوی». 38

نسخه‌نویسان و تاریخ طبری‌

محمد بن محمّد بلعمی در یک جای از تاریخ خود که حدیث به کوه طور رفتن موسی است می‌گوید که نسخه‌نویسها در تاریخ طبری دست برده‌اند و در نسخه‌ای که در اختیار بلعمی بوده تصرّف کرده و سخنان خود را افزوده‌اند و این خلاف حقیقت‌ها از طبری نیست: