یادنامه طبری صفحه 64

الف- مقدمه‌

ایرانیان، با پذیرش دین مبین اسلام و قبول شریعت محمّدی (ص) 1 زبان عربی را برای فهم معانی کتاب و سنّت و رفع حوایج و انجام مقاصد دیگر فراگرفتند. سرگرمی قوم عرب را به جنگ و غنیمت و شیفتگی به حکومت و دستیابی به جاه و ریاست، فرصتی شمردند و در اندک زمان، فرمانروایی علمی و ادبی را بدست آوردند و توجّه عرب را در آموختن قواعد زبانی که خود بدان سخن می‌گفت و در تعلّم احکام و مسائل آیینی که ناشر و مروّج آن بود به خود معطوف گردانیدند.

برخلاف بسیاری از دیگر اقوام و ملل که در عنصر عربی مستهلک گردیدند، ملّت ایران، پیروی از آیین اسلام را با محفوظ داشتن آداب و رسوم ایرانی همراه ساخت و استفاده از زبان عربی را بهانه ترک و فراموشی زبان مادری قرار نداد. و دانشوران این آب و خاک، از یک طرف، ریاست علمی، ادبی و مذهبی را ویژه خویش ساختند و از سوی دیگر، زبان عربی را که زبان فرهنگی در آن روزگار بشمار می‌رفت، به منظور بیان افکار و عواطف و اظهار آراء و عقاید خود به کار گرفتند و به یاری فضل و دانش، جهان اسلامی را تحت تأثیر نفوذ ادبی و استیلای علمی و سیطره اخلاقی و معنوی خویش قرار