- دیباچه 1
- مقدمه 4
- فصل اول: عبداللهبنسبأ کیست؟ 6
- فصل دوم: «ابن السوداء» کیست؟ 12
- الف) بلال بن رباح 12
- اشاره 12
- 1. «ابن السوداء» در منابع شیعی 12
- اشاره 12
- ب) مردی ناشناس به نام ابن السوداء 13
- د) اسامةبنزید 14
- ج) عبدالله بن وهب راسبی (سرکرده خوارج) 14
- ه) عماربنیاسر 15
- 2. «ابن السوداء» در منابع اهل سنت 16
- الف) عماربنیاسر 16
- اشاره 16
- ب) بلالبنرباح 17
- ج) مردی در زمان امیر مؤمنان (ع) 18
- د) عبداللهبنحازم 19
- ه) عبداللهبنسبأ 19
- اشاره 21
- بنو سبأ 21
- فصل سوم: سبأ و سبائیان 21
- اشاره 24
- سبائیون 24
- 1. ابیضبنحمال سبائی 24
- 3. صالحبنخیوان 25
- 2. سعد سبائی 25
- 4. عمارةبنشبیب 26
- 6. عبدالله بنهبیره سبائی 26
- 5. هبیرة بناسعد سبائی 26
- 8. حنش سبائی 27
- 7. عبد الرحمانبنوعله سبائی 27
- سبائیه 28
- اشاره 28
- 1. عماربنیاسر 30
- 2. عدیبنحاتم طایی 31
- 3. مالک اشتر نخعی 32
- 4. کمیل بنزیاد نخعی 32
- فصل چهارم: عبداللهبنسبأ در مصادر اهل سنت 34
- فصل پنجم: ابن سبأ در مصادر شیعه 47
- فصل ششم: آیا ابن سبأ، همان عبدالله بنوهب راسبی است؟ 55
- فصل هفتم: آیا ابن سبأ همان صحابی معروف «عماربنیاسر» است؟ 66
- فصل هشتم: آیا امیرمؤمنان (ع) عبداللهبنسبأ را به مدائن تبعید نمود؟ 77
- فصل نهم: آیا ابن سبأ یهودی بوده؟ و آیادر شکلگیری فتنه دخالت داشته؟ 91
- فصل دهم: تضارب و تناقض گفتارها در مورد شخصیت عبداللهبنسبأ 104
- اختلاف در اصل وجود عبداللهبنسبأ 104
- اشاره 104
- اشاره 104
- 1. علامه سید محمد حسین طباطبایی (ره) 104
- 3. دکتر طاها حسین 105
- 2. دانشمند محقق سید مرتضی عسکری (ره) 105
- 4. دکتر عبدالعزیز هلابی 106
- 5 و 6. دکتر علی الوردی و دکتر کامل مصطفی الشیبی 106
- 7. احمد عباس صالح نویسنده مصری 107
- اختلاف در تبعید و یا سوزانیدن او 109
- تناقضهای آشکار در این گفتارها 115
- فصل یازدهم: سخن برگزیده درباره عبداللهبنسبأ 118
- فصل دوازدهم: بیزاری شیعه امامیه از عبداللهبنسبأ 128
- خاتمه 132
- کتابنامه 138
این روایت نیز مرسل است و این شک را قوت میبخشد که از ابیمخنف نقل شده باشد؛ زیرا روایاتِ پیش از آن، همه از ابیمخنف نقل شدهاند. بنابراین به آن نمیتوان استناد کرد. و شاید مقصودِ زیادبنابیه از «سبائیه»، حجربنعدی کندی (1) و سیزده همفکر او باشد که زیاد، آنان را به شام فرستاد و در «مرج عذراء» به فرمان معاویه کشته شدند. کسانی مانند کندی، نخعی، بجلی و همدانی در میان آنان و به سبا منسوبند. (2)
به گمان قوی، دشمنان امیرمؤمنان (ع)، در آن زمان شیعه را با نام «سبائیه» سرزنش میکردهاند؛ زیرا بسیاری از دوستان آن حضرت از یمن و سبا بودند. نام و تبار شماری از آنان چنین است:
1. عماربنیاسر
ذهبی در «سِیر اعلام النبلاء» میگوید:
وی عماربن یاسر بنعامر بنمالک بنکنانة بنقیس بنوذ
1- ابن حجر در الاصابه، ج 2، ص 32 میگوید: «حُجْر ... بنعدی بنمعاویه بنجبلة بنعدی بن ربیعة بن معاویة اکرمین کندی، معروف به حُجرِ ابن الادبر [و] حُجر الخیر. ابنسعد و مصعب زبیری بر پایه روایت حاکم از آنان، چنین گفتهاند: وی همراه برادرش هانی بنعدی نزد پیامبر ص آمدند و حجر بنعدی در جنگ قادسیه حضور داشت و پس از آن نیز در جمل و صفین شرکت کرد و همراه علی ع و از شیعیان او به شمار میآمد و در «مرج عذراء» به فرمان معاویه کشته شد. حجر همان کسی است که آنجا را فتح کرد و تقدیر چنین بود که همانجا کشته شود .... یعقوب بن سفیان او را در جرگه فرماندهان [سپاه] علی ع در صفین نام برده است. «کندة» از قبایل سبأ بود.
2- برای شناخت اینان، ر. ک: تاریخ دمشق، ج 8، ص 21؛ تاریخ یعقوبی، ج 2، ص 141؛ تاریخ طبری، ج 4، صص 202 و 207؛ البدایة و النهایه، ج 8، ص 54؛ تاریخ ابنخلدون، ج 3، ص 12.