- دیباچه 1
- مقدمه 4
- فصل اول: عبداللهبنسبأ کیست؟ 6
- 1. «ابن السوداء» در منابع شیعی 12
- الف) بلال بن رباح 12
- اشاره 12
- اشاره 12
- فصل دوم: «ابن السوداء» کیست؟ 12
- ب) مردی ناشناس به نام ابن السوداء 13
- د) اسامةبنزید 14
- ج) عبدالله بن وهب راسبی (سرکرده خوارج) 14
- ه) عماربنیاسر 15
- 2. «ابن السوداء» در منابع اهل سنت 16
- الف) عماربنیاسر 16
- اشاره 16
- ب) بلالبنرباح 17
- ج) مردی در زمان امیر مؤمنان (ع) 18
- ه) عبداللهبنسبأ 19
- د) عبداللهبنحازم 19
- فصل سوم: سبأ و سبائیان 21
- اشاره 21
- بنو سبأ 21
- سبائیون 24
- اشاره 24
- 1. ابیضبنحمال سبائی 24
- 3. صالحبنخیوان 25
- 2. سعد سبائی 25
- 4. عمارةبنشبیب 26
- 5. هبیرة بناسعد سبائی 26
- 6. عبدالله بنهبیره سبائی 26
- 8. حنش سبائی 27
- 7. عبد الرحمانبنوعله سبائی 27
- اشاره 28
- سبائیه 28
- 1. عماربنیاسر 30
- 2. عدیبنحاتم طایی 31
- 3. مالک اشتر نخعی 32
- 4. کمیل بنزیاد نخعی 32
- فصل چهارم: عبداللهبنسبأ در مصادر اهل سنت 34
- فصل پنجم: ابن سبأ در مصادر شیعه 47
- فصل ششم: آیا ابن سبأ، همان عبدالله بنوهب راسبی است؟ 55
- فصل هفتم: آیا ابن سبأ همان صحابی معروف «عماربنیاسر» است؟ 66
- فصل هشتم: آیا امیرمؤمنان (ع) عبداللهبنسبأ را به مدائن تبعید نمود؟ 77
- فصل نهم: آیا ابن سبأ یهودی بوده؟ و آیادر شکلگیری فتنه دخالت داشته؟ 91
- فصل دهم: تضارب و تناقض گفتارها در مورد شخصیت عبداللهبنسبأ 104
- اختلاف در اصل وجود عبداللهبنسبأ 104
- 1. علامه سید محمد حسین طباطبایی (ره) 104
- اشاره 104
- اشاره 104
- 3. دکتر طاها حسین 105
- 2. دانشمند محقق سید مرتضی عسکری (ره) 105
- 4. دکتر عبدالعزیز هلابی 106
- 5 و 6. دکتر علی الوردی و دکتر کامل مصطفی الشیبی 106
- 7. احمد عباس صالح نویسنده مصری 107
- اختلاف در تبعید و یا سوزانیدن او 109
- تناقضهای آشکار در این گفتارها 115
- فصل یازدهم: سخن برگزیده درباره عبداللهبنسبأ 118
- فصل دوازدهم: بیزاری شیعه امامیه از عبداللهبنسبأ 128
- خاتمه 132
- کتابنامه 138
بسیاری از دیگر کسان همچون سهل و عثمان، دو پسر حنیف، از اوس به شمار میروند و اوس نیز به سبا نسب میبرد. سلیمانبنصرد خزاعی و عمروبنحمق خزاعی نیز از آنانند و خزاعه نیز از سبأ است.
به گمان برخی از پژوهشگران، سبائیه عقیدهای سیاسی است که حجربنعدی و پیروان او که بیشتر ایمانی و سبائی بودند، از آن پیروی میکردند. بر پایه این گفتار، سبائیه همان آرای یمانیهایی است که ولایت علی (ع) را در کوفه پذیرفتند و بیشتر ساکنانِ کوفه، همانان بودند. (1)
بنابراین، لفظ «سبائی» که در کتب رجال و حدیث، بارها آمده است، درباره کسانی به کار میرود که نسبشان به سبأ بنیشجب بنیعرببن قحطان (پدرِ قبایل یمنی) میرسد. برخی از آنان، صحابه پیامبر و راویان حدیثِ اویند. به هر روی، مقصود از سبائی در کتب پیش گفته، منسوب بودن به عبداللهبنسبأ یا پیروی از وی نیست.
اما لفظ «سبائیه» ای که مقصود از آن، پیروان عبداللهبنسبأ است، در مصادر تاریخ و حدیث به جز «تاریخ طبری» در بخش روایات سیفبن عمر و ابیمخنف لوطبنیحیی دیده نمیشود.
1- الصلة بین التصوف و التشیع، ج 1، ص 92.