- دیباچه 1
- مقدمه 4
- فصل اول: عبداللهبنسبأ کیست؟ 6
- فصل دوم: «ابن السوداء» کیست؟ 12
- 1. «ابن السوداء» در منابع شیعی 12
- الف) بلال بن رباح 12
- اشاره 12
- اشاره 12
- ب) مردی ناشناس به نام ابن السوداء 13
- د) اسامةبنزید 14
- ج) عبدالله بن وهب راسبی (سرکرده خوارج) 14
- ه) عماربنیاسر 15
- 2. «ابن السوداء» در منابع اهل سنت 16
- اشاره 16
- الف) عماربنیاسر 16
- ب) بلالبنرباح 17
- ج) مردی در زمان امیر مؤمنان (ع) 18
- د) عبداللهبنحازم 19
- ه) عبداللهبنسبأ 19
- اشاره 21
- فصل سوم: سبأ و سبائیان 21
- بنو سبأ 21
- 1. ابیضبنحمال سبائی 24
- سبائیون 24
- اشاره 24
- 2. سعد سبائی 25
- 3. صالحبنخیوان 25
- 5. هبیرة بناسعد سبائی 26
- 6. عبدالله بنهبیره سبائی 26
- 4. عمارةبنشبیب 26
- 8. حنش سبائی 27
- 7. عبد الرحمانبنوعله سبائی 27
- اشاره 28
- سبائیه 28
- 1. عماربنیاسر 30
- 2. عدیبنحاتم طایی 31
- 3. مالک اشتر نخعی 32
- 4. کمیل بنزیاد نخعی 32
- فصل چهارم: عبداللهبنسبأ در مصادر اهل سنت 34
- فصل پنجم: ابن سبأ در مصادر شیعه 47
- فصل ششم: آیا ابن سبأ، همان عبدالله بنوهب راسبی است؟ 55
- فصل هفتم: آیا ابن سبأ همان صحابی معروف «عماربنیاسر» است؟ 66
- فصل هشتم: آیا امیرمؤمنان (ع) عبداللهبنسبأ را به مدائن تبعید نمود؟ 77
- فصل نهم: آیا ابن سبأ یهودی بوده؟ و آیادر شکلگیری فتنه دخالت داشته؟ 91
- اشاره 104
- فصل دهم: تضارب و تناقض گفتارها در مورد شخصیت عبداللهبنسبأ 104
- اختلاف در اصل وجود عبداللهبنسبأ 104
- اشاره 104
- 1. علامه سید محمد حسین طباطبایی (ره) 104
- 3. دکتر طاها حسین 105
- 2. دانشمند محقق سید مرتضی عسکری (ره) 105
- 5 و 6. دکتر علی الوردی و دکتر کامل مصطفی الشیبی 106
- 4. دکتر عبدالعزیز هلابی 106
- 7. احمد عباس صالح نویسنده مصری 107
- اختلاف در تبعید و یا سوزانیدن او 109
- تناقضهای آشکار در این گفتارها 115
- فصل یازدهم: سخن برگزیده درباره عبداللهبنسبأ 118
- فصل دوازدهم: بیزاری شیعه امامیه از عبداللهبنسبأ 128
- خاتمه 132
- کتابنامه 138
فصل هشتم: آیا امیرمؤمنان (ع) عبداللهبنسبأ را به مدائن تبعید نمود؟
اگر اخبار سوزاندهشدن عبداللهبنسبأ در کوفه درست باشد، دیگر مجالی برای بررسی صحّتِ اخبار دال بر تبعید یا عدم تبعید وی به مدائن نمیماند و موضوع عدم تبعید وی به قول علمای منطق، سالبه به انتفاء موضوع است.
بر پایه برخی از اخبار روایت شده و به نقل از مورخان و دیگران امیرمؤمنان (ع) عبداللهبنسبأ را به مدائن تبعید کرد. هنگامی که خبر شهادت ایشان به ابن سبا رسید، او گفت:
اگر مغز او را در هفتاد کیسه نزد ما بیاورند، هرگز مرگ او را باور نمیکنیم. او نمیمیرد تا از آسمان فرود آید و زمین را تمام و کمال، مالک گردد. (1)
اخبار دال بر تبعید عبداللهبنسبأ به مدائن در منابع معروف حدیث شیعی نقل نشده و نزد اهلسنت نیز با اسانید بیارزشی نقل شده است که چیزی را ثابت نمیکند.
ابنحجر در «لسان المیزان» میگوید:
1- الفَرق بینَ الفِرَق، ص 234؛ الفصل فی الملل والاهواء والنحل، ج 5، ص 36.