حج و بیداری اسلامی در اندیشه امام خمینی قدس‌سره صفحه 77

تمدنی و بیداری اسلامی رابطه‌ای دو سویه برقرار است: بیداری اسلامی، در ابتدا با وجود هویت تمدنی آغاز می‌شود و پس از به ثمر نشستن، هویت تمدنی را تقویت می‌کند.

ب) هویت تمدنی و حج

انجام مناسک حج در سرزمین وحی و مشاهده مشاعر مقدسه، زمینه‌ساز آشنایی حج‌گزار با ریشه‌های فرهنگی تمدن اسلامی است؛ او می‌تواند ریشه‌های تاریخی پیدایش تمدن خود را بشناسد، به‌ویژگی‌های بارز و برجستۀ تمدن اسلامی آگاهی یابد، با شخصیت‌های تمدن‌ساز بیشتر آشنا شود و از جایگاه تمدن خود در بین تمدن‌های دیگر، شناخت دقیق‌تری پیدا کند.

طبق شواهد تجربی، مراسم مذهبی در شکل‌گیری هویت بسیار مؤثرند.(1)

امام سجاد (علیه السلام) ، در «حدیث شبلی» می‌فرماید:

فَحِینَ صَلَّیتَ فیه رَکعَتَین نَوَیتَ اَنّک صَلّیتَ بِصلاۀِ ابراهیمَ؟

وقتی در آنجا دو رکعت نماز خواندی، نیت کردی که ابراهیم‌گونه نماز بگزاری؟

در این حدیث، امام سجاد (علیه السلام) شبلی را به تمدن توحیدی فرا می‌خواند. با یادآوری مقام ابراهیم (علیه السلام) و لزوم توجه به ارزش‌هایی که ایشان ایجاد کردند که سر سلسله ادیان توحیدی است، گذشته تمدنی حج‌گزار را به او معرفی و به این وسیله، در شناخت هویت