حکمت مطهر صفحه 197

است. یکی از پایه های مسلک فکری وی را باید همین دانست. البته برخی متفکرین غرب نیز به نحوی به چنین موضوعی تقرب یافته اند؛ در جایی که درباره طبیعت انسان صحبت می کنند! اما شهید مطهری به فطرت با ادبیات قرآنی می نگرد و کتاب مربوط به آن هم چاپ شده است.

مطهری می گوید:

انسان وقتی در این دنیا متولد می شود استعدادهایی بالقوه دارد؛ برای نمونه، استعداد پرستش، حقیقت جویی و زیبایی گرایی! اما مسیری که طی می کند باعث بالفعل شدن استعدادها می گردد. فطرت انسان همان بذوری است که در نهاد و سرشت آدمی وجود دارد. انسان یک ظرف خالی نیست. انسان استعدادهایی معین دارد، اما به چه طریق می توان آنها را محقق ساخت؟ بالفعل شدن استعدادها می تواند در سطح فرد و سطح اجتماع شکل گیرد. اگر فرد دارای تربیت صحیح و همه جانبه باشد، همه ارزش هایش به شکل متوازن رشد می کنند. یک انسان عادل و متعادل، این استعدادهای درونی را به شکلی متوازن رشد می دهد.

قبلاً در حوزه عرفان مثال زدم که شهید مطهری رفتار مرحوم خواجه ربیع را که جزو زهاد ثمانیه به شمار می رود مورد نقد قرار می دهد زیرا دیگر ابعاد را مورد توجه قرار نداد. شهید مطهری نقل می کند: «مرحوم خواجه ربیع در رکاب امیرالمؤمنین می جنگید اما یک بار در جنگ تردید نمود. به امام علی علیه السلام گفت «من دچار تردید شده ام. می پندارم باید در جایی کار کنم که تردید نداشته باشم». امام علی جنگ را ادامه داد اما