حمایت از تولید ملی در سیره عالمان دینی و نخبگان ملی صفحه 27

داشته اند. با این حال باید افزود که این تأکیدها، تنها در چارچوب سخنان و گفتار های اخلاقی نبوده، بلکه خود آنها نیز عامل به این گفتارها بوده اند. در اینجا پیش از مطرح کردن بحث سیره عملی ائمه و بزرگان دین در باب اقتصاد، باید به این مسئله اشاره کرد که سخنان و کلمات رهبران اسلامی را می توان در سه دسته جای داد:

الف) احادیثی که به کار تولیدی، به عنوان کسب حلال و پاک دنیا برای تأمین آخرت، سفارش کرده است.

ب) روایاتی که در آنها از اهمیت کار کشاورزی و تولید اقتصادی از راه زراعت و احداث باغ و کشت درخت، سخن گفته اند.

ج) رهنمودهایی که در باب اقتصاد و تجارت و کار بازرگانی و اهداف و شرایط آن آمده است.

به نمونه هایی از این گفتارها که بیان کننده دیدگاه معصومان؟عهم؟ درباره ارزش کار و اهمیت استقلال اقتصادی و تلاش فردی هستند، اشاره می کنیم:

پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله فرمود: «نِعمَ العوُن عَلی تَقوَی اللهَ الغِنی؛ بی نیازی مادی، مددکاری نیکو در راه تقوا و حفظ دین است».(1)

——ابی بصیر نقل کرده است: «شنیدم امام صادق(ع) فرمود: من در برخی از زمین های زراعتی خود کار می کنم، به گونه ای که عرق از بدنم خارج می شود، درحالی که کسی هست تا این کار را انجام دهد، ولی من این کار را می کنم تا خداوند گرامی و بزرگ بداند که من در پی روزی حلال هستم».(2)