- تقدیم 1
- مقدمه کنگره 2
- دیباچه 5
- شیعه و احیای حدیث 8
- فصل اول: شیعه و احیای حدیث 8
- بخش اول :نگاهی به حدیث شیعه 8
- اشاره 8
- 1. علی علیه السلام احیاگر قرآن و سنت 9
- 2. نقش اصحاب آن حضرت، در احیای سنت 11
- 3. امام سجاد علیه السلام و احیای سنت 14
- 4. زمان امام باقر و امام صادق و انقلاب بزرگ فرهنگی 14
- اشاره 15
- آشنایی با اصحاب اجماع 15
- گروه اول 17
- گروه دوم 18
- گروه سوم 18
- فصل دوم فصل دوم: جایگاه علی بن ابراهیم در فقه و حدیث 20
- جایگاه علی بن ابراهیم در نشر حدیث و فقه 20
- بخش دوم : ابراهیم بن هاشم و شکل گیری مکتب حدیثی قم 23
- فصل اول: تاریخچه مکتب حدیثی قم 23
- تاریخچه مکتب حدیثی قم 23
- 2. خاندان علی بن ابراهیم قمی 28
- 1. خاندان برقی 28
- دیگر خاندان های حدیثی _ فرهنگی 28
- 1. جامعیت ابراهیم بن هاشم 30
- ابراهیم بن هاشم سفیر حدیث 30
- فصل دوم: ابراهیم بن هاشم سفیر حدیث 30
- 2. ابراهیم از منظر فقها و دانشمندان علم رجال 32
- راویان و سند حدیث 40
- فصل اول: راویان و سند حدیث 40
- بخش سوم : اهمیت تدوین حدیث 40
- فصل دوم: شیعه و سیر تدوین حدیث 45
- شیعه و سیر تدوین حدیث 45
- 1. صحابه پیامبر صلی الله علیه و آله و تدوین حدیث 49
- 2. طلایه داران حدیث شیعه 50
- 3. روشنگری ائمه علیهم السلام در تدوین حدیث 52
- 4. عصر امام باقر و امام صادق علیهماالسلام 54
- وضعیت حدیث شیعه در قرن سوم 56
- فصل سوم: وضعیت حدیث شیعه در قرن سوم 56
- 1. دقت در رجال حدیث 64
- فصل چهارم: اصول مهم در صحت حدیث 64
- اصول مهم در صحت حدیث 64
- 2. ایمان و عقاید راوی 67
- فصل اول: مکتب حدیثی اهل سنت در کوفه 73
- بخش چهارم : سیری در مکاتب حدیثی کوفه و قم 73
- مکتب حدیثی اهل سنت در کوفه 73
- فصل دوم: مکتب حدیثی شیعه در کوفه 79
- مکتب حدیثی شیعه در کوفه 79
- الف. مصونیت مکتب حدیثی شیعه 82
- شاکله حدیث شیعی 82
- ب. جایگاه عقل و سنت نزد شیعیان کوفه 84
- ج. امتیازات حوزه حدیثی شیعه در کوفه 89
- د. انحرافات در حوزه حدیثی شیعه 91
- فصل سوم: ویژگی های حوزه حدیثی قم 95
- الف. نص گرایی 95
- اشاره 95
- ویژگی های حوزه حدیثی قم 95
- ب. پرهیز از نقل احادیث ضعیف و غلوآمیز 97
- ج. پرهیز از عقل گرایی و رأی و اجتهاد 97
- ابراهیم بن هاشم رابط میان حوزه کوفه و قم 101
- فصل چهارم: ابراهیم بن هاشم، رابط میان حوزه کوفه و قم 101
- فصل پنجم: اهتمام حدیثی قم به نشر حدیث صحیح و معتبر 107
- اهتمام حوزه حدیثی قم به نشر حدیث صحیح و معتبر 107
- بخش پنجم : بررسی و تبیین وثاقت و شخصیت ابراهیم بن هاشم 111
- اشاره 111
- اشاره 111
- فصل اول: مفهوم وثاقت در علم حدیث 111
- مفهوم وثاقت در علم حدیث 111
- الف. توثیقات خاص 112
- 1. تصریح یکی از ائمه علیهم السلام بر وثاقت افراد 112
- 3. تصریح یکی از دانشمندان و علمای متأخر 113
- 2. تصریح یکی از دانشمندان و اعلام گذشته 113
- 4. ادعای اجماع از طرف پیشینیان 115
- 5. مدح و توصیفی که کاشف از حسن ظاهر و ظاهر نیکوی راوی باشد. 115
- 6. تلاش مجتهد در جمع نشانه ها و قرائن 115
- ب. توثیقات عام 116
- اشاره 116
- 7. گفته اند، تمامی اصحاب امام صادق علیه السلام که در رجال شیخ آمده اند ثقه هستند و دلیلش گفته شیخ مفید در ارشاد است که چنین نگاشته است: «مردم از امام صادق علیه السلام علومی را فرا گرفته اند و در بین مردم پخش کرده اند که از سایر ائمه علیهم السلام روایت نگردیده است. و آن تعداد از صاحبان آثار و ناقلین اخبار که از امام صادق علیه السلام روایت کرده اند از سایر معصومین علیهم السلام نقل نکرده اند. اصحاب حدیث و رجال، نام های این راویان را «راویان ثقه از امام صادق علیه السلام » با آراء و نظریات گوناگونی که دارند، گرد آوری کرده که مجموع آن ها به چهار هزار نفر می رسد§ ارشاد، شیخ مفید، ص 289.§. 126
- 8. استاد و شیخ اجازه: آیا استاد و شیخ اجازه بودن دلیل بر وثاقت مجیز نزد مستجیز می گردد یا خیر؟ مثلاً صدوق و شیخ طوسی، در بسیاری از موارد در کتابهایشان در خواست و تقاضای اجازه خود را از بعضی مشایخ ذکر کرده اند، آیا این درخواست اجازه، دلیل بر وثاقت آن اساتید به طور مطلق است یا آن که بر وثاقت آن افراد، لااقل نزد خود آن دو بزرگوار دلالت می کند. 130
- 9. وکالت و نمایندگی از امام علیه السلام ؛ بعضی وکالت از امام علیه السلام را دلیل وثاقت وکیل می شمرند، حال آن که ملازمه ای میان آن دو نیست. البته وکالت در امور مالی دلالت بر امین بودن وکیل دارد، ولی ربطی به عدالت و ثقه بودن او ندارد. آری اگر کسی در طول سالیان متمادی وکیل امام علیه السلام بوده و توبیخ و سرزنشی از او نشده باشد می توان گفت که این گونه وکالت نشانه ای بر وثاقت و ایمان راسخ وکیل است. زیرا بعید است دروغ گویی، سالیان طولانی وکیل و نماینده امام علیه السلام باشد و دروغگویی او بر آن حضرت روشن نشده باشد. 131
- 10. کثرت روایت ثقه از شخص دیگر. 132
- فصل دوم: ابراهیم بن هاشم بر قله وثاقت 134
- ابراهیم بن هاشم بر قله وثاقت 134
- فصل سوم: وثاقت ابراهیم بن هاشم در کلام علما 150
- وثاقت ابراهیم بن هاشم در کلام علما 150
- الف. شهادت 157
- اشاره 157
- عوامل وثاقت 157
- فصل چهارم: عوامل وثاقت 157
- ب. وکالت و نمایندگی 160
- ج. شیخ و استاد بودن 162
- د. علم و ایمان و مقام فقاهت 164
- استادان ابراهیم بن هاشم 168
- فصل پنجم: استادان ابراهیم بن هاشم 168
- استادان صحابی : 169
- 1. اصحاب امام جعفر صادق علیه السلام 169
- 2. اصحاب امام کاظم و امام رضا علیهماالسلام 170
- 3. اصحاب امام جواد، امام هادی و امام حسن عسکری علیهم السلام 171
- آثار و تألیفات او 190
- یونس و یگانه ستایی او 199
- شاگردان، آثار و فرزندان ابراهیم بن هاشم 226
- فصل ششم: شاگردان، آثار و فرزندان ابراهیم بن هاشم 226
- الف. شاگردان ابراهیم بن هاشم 226
- ب. شاگردان احمد بن ادریس 228
- ج. فرزندان دانشمند احمد 228
- فصل اول: علی بن ابراهیم از منظر دانشیان رجال 249
- بخش ششم : بررسی ابعاد شخصیتی ابوالحسن، علی بن ابراهیم بن هاشم قمی 249
- علی بن ابراهیم از منظر دانشیان رجال 249
- فصل دوم: استادان و مشایخ علی بن ابراهیم 261
- استادان و مشایخ علی بن ابراهیم 261
- 1. ابراهیم بن هاشم قمی 262
- 2. احمد بن اسحاق قمی 263
- 3. احمد بن محمد بن عیسی اشعری قمی 268
- 4. احمد بن محمد بن خالد برقی 282
- 5. داود بن قاسم 303
- 6. حسین بن سعید اهوازی 310
- 7. محمد بن حسین بن ابی الخطاب 313
- 8. حسن بن موسی الخشاب 315
- 9. ایوب بن نوح 318
- 10. ریان بن صلت 320
- 11. عبد الله بن صلت 321
- 12. عباس بن معروف 322
- 13. محمد بن عیسی بن عبید 323
- 14. علی بن اسحاق 339
- 15. یعقوب بن یزید 340
- شخصیت علمی علی بن ابراهیم 341
- فصل سوم: شخصیت علمی علی بن ابراهیم 341
- علی بن ابراهیم و دانش کلام 367
- فصل چهارم: علی بن ابراهیم محدّث و فقیه 375
- علی بن ابراهیم محدّث و فقیه 375
- الف. روایات شیعه 382
- ب. روایات اهل سنت 385
- الف. نقش اصحاب امام علیه السلام در احیای سنت 404
- ب. عصر امام سجاد علیه السلام 408
- ج. عصر امام باقر و امام صادق علیهماالسلام 409
- د. سنّت گرایان اصولی 416
- علی بن ابراهیم مفسری بزرگ 429
- فصل پنجم: علی بن ابراهیم مفسری بزرگ 429
- الف. قرآن و تفسیر در کلام ائمه هدی علیهم السلام 430
- ب. شیعه و نگارش تفسیر 436
- ج. تفسیر قمی 449
- الف. جایگاه تفسیر قمی 451
- ب. مقدمه تفسیر قمی 452
- ج. تفسیر علی بن ابراهیم از نگاه علما 453
- د. نگاه تحلیلی و مدبّرانه علامه تهرانی 460
- علی بن ابراهیم از منظر اخلاق 484
- فصل ششم: علی بن ابراهیم معلم اخلاق 484
- 1. اخلاق در کلام امام سجاد علیه السلام 485
- 2. علی بن ابراهیم آموزگار اخلاق عملی و نظری 488
- 3. علی بن ابراهیم تجلی گاه نور دانش و ایمان 494
- فصل هفتم: جامعیت و مرجعیت علی بن ابراهیم 496
- جامعیت و مرجعیت علی بن ابراهیم 496
- 1. ثقه الاسلام کلینی 498
- 2. علی بن بابویه 507
- 3. شریف حمزه بن محمد 521
- 4. احمد بن علی بن ابراهیم 522
- 6. محمد بن علی ماجیلویه 522
- 5 . محمد بن علی بن ابراهیم 522
- 7. محمد بن حسن صفار 523
- 8. سایر شاگردان 528
- فصل هشتم: فرزندان علی بن ابراهیم 545
- شیعیان و سخت گیری خلفای عباسی 550
- بخش هفتم : تحولات سیاسی _ اجتماعی قم در زمان علی بن ابراهیم 550
- فصل اول: شیعیان و سخت گیری خلفای عباسی 550
- عصر متوکّل 551
- الف. اوضاع سیاسی _ اجتماعی قم 553
- ب. قم و تحولات آن در زمان امام حسن عسکری علیه السلام 556
- ج. تلاش قمیون برای ارتباط با امام حسن عسکری علیه السلام 558
- د. جایگاه احمد بن اسحاق 564
- فصل دوم: قم و تحولات آن در عصر غیبت صغری 568
- قم و تحولات آن در عصر غیبت صغری 568
- الف. غیبت صغری فخر قمیون 571
- ب. وضعیت حوزه حدیثی قم 575
- د. ارتباط با نواب امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف 581
- فصل سوم: جایگاه علی بن ابراهیم در دوران غیبت صغری 598
- جایگاه علی بن ابراهیم در دوران غیبت صغری 598
- کتابنامه 606
فصل پنجم: اهتمام حدیثی قم به نشر حدیث صحیح و معتبر
اهتمام حوزه حدیثی قم به نشر حدیث صحیح و معتبر
با نگاهی به موقعیت این حوزه و تنگناهای موجود در آن، جلالت و وثاقت ابراهیم بن هاشم آشکار می گردد. زعامت این حوزه در این دوره با شخصیتی محتاط و سخت گیر بود. احمد بن محمد بن عیسی اشعری پرچمدار این حوزه حدیثی است و ابراهیم بن هاشم، هم طبقه با اوست. احمد بن محمد بن عیسی به پاسداشت حفظ حدیث و سلامت آن بر محدثین سخت می گرفت. این پیرایش و پالایش دو علت داشت:
1. پس از شهادت امام رضا علیه السلام و به امامت رسیدن فرزند هفت ساله اش، این حادثه نقطه عطفی در سیر تکاملی معرفت به امام علیه السلام و مکتب امامت بود. چون چنین پدیده ای تا آن زمان در ارتباط با امامان معصوم شیعه رخ نداده بود این رخداد موجب تحولی فکری _ فرهنگی در این حوزه شد و جامعه علمی شیعه در مقابل این سؤال قرار گرفت که آیا کودکی هفت ساله می تواند امام باشد؟