علی بن ابراهیم : محدث ، فقیه و مفسر بزرگ قرآن کریم (سیری در حدیث شیعه تا قرن چهارم ) صفحه 453

مورد اختلاف مفسران هم از جهت اصل قبول و رد، و هم از جهت مفهوم و مصداق است.

ج. تفسیر علی بن ابراهیم از نگاه علما

این تفسیر را از سه منظر می توان مشاهده کرد؛

1. یک نگاه، نگاه و نظریه کسانی است که غالب جماعت علمای شیعی را در بر می گیرد و این تفسیر را بدون تردید از آثار علی بن ابراهیم بن هاشم می دانند. این گروه بر نظریه خود چنان راسخ و محکمند که تمامی راویانی را که در سلسله اسناد روایات تفسیر علی بن ابراهیم قرار دارند تا اتصال به معصومین علیهم السلام ثقه می دانند؛ چرا که خود علی بن ابراهیم در مقدمه تفسیر گواهی به وثاقت آنان داده و گفته است: «ما در اینجا روایاتی را که از طریق مشایخ و ثقات امامیه، از معصومین علیهم السلام به ما رسیده است نقل می کنیم و راضی به عمل به غیر اخبار این مشایخ نیستم»(1) در تأیید این نظریه صاحب وسائل الشیعه نیز می گوید: «علی بن ابراهیم به ثبوت احادیث تفسیر خود و این که همه راویان آن از ثقات می باشند، شهادت داده است»(2).

مؤلف معجم «رجال الحدیث» برداشت صاحب وسائل را تأیید کرده و می گوید: «منظور علی بن ابراهیم از این سخن، اثبات صحت تفسیر خود بوده و این که روایات آن از معصومین علیهم السلام و از طریق مشایخ و ثقات شیعه نقل شده است. از این رو شهادت و توثیق ایشان عمومیت داشته و همه مشایخ و راویانی را که قمی با