- تقدیم 1
- مقدمه کنگره 2
- دیباچه 5
- اشاره 8
- شیعه و احیای حدیث 8
- فصل اول: شیعه و احیای حدیث 8
- بخش اول :نگاهی به حدیث شیعه 8
- 1. علی علیه السلام احیاگر قرآن و سنت 9
- 2. نقش اصحاب آن حضرت، در احیای سنت 11
- 3. امام سجاد علیه السلام و احیای سنت 14
- 4. زمان امام باقر و امام صادق و انقلاب بزرگ فرهنگی 14
- اشاره 15
- آشنایی با اصحاب اجماع 15
- گروه اول 17
- گروه دوم 18
- گروه سوم 18
- فصل دوم فصل دوم: جایگاه علی بن ابراهیم در فقه و حدیث 20
- جایگاه علی بن ابراهیم در نشر حدیث و فقه 20
- فصل اول: تاریخچه مکتب حدیثی قم 23
- بخش دوم : ابراهیم بن هاشم و شکل گیری مکتب حدیثی قم 23
- تاریخچه مکتب حدیثی قم 23
- دیگر خاندان های حدیثی _ فرهنگی 28
- 2. خاندان علی بن ابراهیم قمی 28
- 1. خاندان برقی 28
- ابراهیم بن هاشم سفیر حدیث 30
- فصل دوم: ابراهیم بن هاشم سفیر حدیث 30
- 1. جامعیت ابراهیم بن هاشم 30
- 2. ابراهیم از منظر فقها و دانشمندان علم رجال 32
- راویان و سند حدیث 40
- بخش سوم : اهمیت تدوین حدیث 40
- فصل اول: راویان و سند حدیث 40
- فصل دوم: شیعه و سیر تدوین حدیث 45
- شیعه و سیر تدوین حدیث 45
- 1. صحابه پیامبر صلی الله علیه و آله و تدوین حدیث 49
- 2. طلایه داران حدیث شیعه 50
- 3. روشنگری ائمه علیهم السلام در تدوین حدیث 52
- 4. عصر امام باقر و امام صادق علیهماالسلام 54
- فصل سوم: وضعیت حدیث شیعه در قرن سوم 56
- وضعیت حدیث شیعه در قرن سوم 56
- 1. دقت در رجال حدیث 64
- فصل چهارم: اصول مهم در صحت حدیث 64
- اصول مهم در صحت حدیث 64
- 2. ایمان و عقاید راوی 67
- فصل اول: مکتب حدیثی اهل سنت در کوفه 73
- بخش چهارم : سیری در مکاتب حدیثی کوفه و قم 73
- مکتب حدیثی اهل سنت در کوفه 73
- مکتب حدیثی شیعه در کوفه 79
- فصل دوم: مکتب حدیثی شیعه در کوفه 79
- الف. مصونیت مکتب حدیثی شیعه 82
- شاکله حدیث شیعی 82
- ب. جایگاه عقل و سنت نزد شیعیان کوفه 84
- ج. امتیازات حوزه حدیثی شیعه در کوفه 89
- د. انحرافات در حوزه حدیثی شیعه 91
- الف. نص گرایی 95
- فصل سوم: ویژگی های حوزه حدیثی قم 95
- اشاره 95
- ویژگی های حوزه حدیثی قم 95
- ج. پرهیز از عقل گرایی و رأی و اجتهاد 97
- ب. پرهیز از نقل احادیث ضعیف و غلوآمیز 97
- فصل چهارم: ابراهیم بن هاشم، رابط میان حوزه کوفه و قم 101
- ابراهیم بن هاشم رابط میان حوزه کوفه و قم 101
- اهتمام حوزه حدیثی قم به نشر حدیث صحیح و معتبر 107
- فصل پنجم: اهتمام حدیثی قم به نشر حدیث صحیح و معتبر 107
- بخش پنجم : بررسی و تبیین وثاقت و شخصیت ابراهیم بن هاشم 111
- اشاره 111
- اشاره 111
- فصل اول: مفهوم وثاقت در علم حدیث 111
- مفهوم وثاقت در علم حدیث 111
- الف. توثیقات خاص 112
- 1. تصریح یکی از ائمه علیهم السلام بر وثاقت افراد 112
- 3. تصریح یکی از دانشمندان و علمای متأخر 113
- 2. تصریح یکی از دانشمندان و اعلام گذشته 113
- 5. مدح و توصیفی که کاشف از حسن ظاهر و ظاهر نیکوی راوی باشد. 115
- 4. ادعای اجماع از طرف پیشینیان 115
- 6. تلاش مجتهد در جمع نشانه ها و قرائن 115
- اشاره 116
- ب. توثیقات عام 116
- 7. گفته اند، تمامی اصحاب امام صادق علیه السلام که در رجال شیخ آمده اند ثقه هستند و دلیلش گفته شیخ مفید در ارشاد است که چنین نگاشته است: «مردم از امام صادق علیه السلام علومی را فرا گرفته اند و در بین مردم پخش کرده اند که از سایر ائمه علیهم السلام روایت نگردیده است. و آن تعداد از صاحبان آثار و ناقلین اخبار که از امام صادق علیه السلام روایت کرده اند از سایر معصومین علیهم السلام نقل نکرده اند. اصحاب حدیث و رجال، نام های این راویان را «راویان ثقه از امام صادق علیه السلام » با آراء و نظریات گوناگونی که دارند، گرد آوری کرده که مجموع آن ها به چهار هزار نفر می رسد§ ارشاد، شیخ مفید، ص 289.§. 126
- 8. استاد و شیخ اجازه: آیا استاد و شیخ اجازه بودن دلیل بر وثاقت مجیز نزد مستجیز می گردد یا خیر؟ مثلاً صدوق و شیخ طوسی، در بسیاری از موارد در کتابهایشان در خواست و تقاضای اجازه خود را از بعضی مشایخ ذکر کرده اند، آیا این درخواست اجازه، دلیل بر وثاقت آن اساتید به طور مطلق است یا آن که بر وثاقت آن افراد، لااقل نزد خود آن دو بزرگوار دلالت می کند. 130
- 9. وکالت و نمایندگی از امام علیه السلام ؛ بعضی وکالت از امام علیه السلام را دلیل وثاقت وکیل می شمرند، حال آن که ملازمه ای میان آن دو نیست. البته وکالت در امور مالی دلالت بر امین بودن وکیل دارد، ولی ربطی به عدالت و ثقه بودن او ندارد. آری اگر کسی در طول سالیان متمادی وکیل امام علیه السلام بوده و توبیخ و سرزنشی از او نشده باشد می توان گفت که این گونه وکالت نشانه ای بر وثاقت و ایمان راسخ وکیل است. زیرا بعید است دروغ گویی، سالیان طولانی وکیل و نماینده امام علیه السلام باشد و دروغگویی او بر آن حضرت روشن نشده باشد. 131
- 10. کثرت روایت ثقه از شخص دیگر. 132
- ابراهیم بن هاشم بر قله وثاقت 134
- فصل دوم: ابراهیم بن هاشم بر قله وثاقت 134
- وثاقت ابراهیم بن هاشم در کلام علما 150
- فصل سوم: وثاقت ابراهیم بن هاشم در کلام علما 150
- عوامل وثاقت 157
- اشاره 157
- الف. شهادت 157
- فصل چهارم: عوامل وثاقت 157
- ب. وکالت و نمایندگی 160
- ج. شیخ و استاد بودن 162
- د. علم و ایمان و مقام فقاهت 164
- استادان ابراهیم بن هاشم 168
- فصل پنجم: استادان ابراهیم بن هاشم 168
- 1. اصحاب امام جعفر صادق علیه السلام 169
- استادان صحابی : 169
- 2. اصحاب امام کاظم و امام رضا علیهماالسلام 170
- 3. اصحاب امام جواد، امام هادی و امام حسن عسکری علیهم السلام 171
- آثار و تألیفات او 190
- یونس و یگانه ستایی او 199
- فصل ششم: شاگردان، آثار و فرزندان ابراهیم بن هاشم 226
- شاگردان، آثار و فرزندان ابراهیم بن هاشم 226
- الف. شاگردان ابراهیم بن هاشم 226
- ج. فرزندان دانشمند احمد 228
- ب. شاگردان احمد بن ادریس 228
- فصل اول: علی بن ابراهیم از منظر دانشیان رجال 249
- علی بن ابراهیم از منظر دانشیان رجال 249
- بخش ششم : بررسی ابعاد شخصیتی ابوالحسن، علی بن ابراهیم بن هاشم قمی 249
- فصل دوم: استادان و مشایخ علی بن ابراهیم 261
- استادان و مشایخ علی بن ابراهیم 261
- 1. ابراهیم بن هاشم قمی 262
- 2. احمد بن اسحاق قمی 263
- 3. احمد بن محمد بن عیسی اشعری قمی 268
- 4. احمد بن محمد بن خالد برقی 282
- 5. داود بن قاسم 303
- 6. حسین بن سعید اهوازی 310
- 7. محمد بن حسین بن ابی الخطاب 313
- 8. حسن بن موسی الخشاب 315
- 9. ایوب بن نوح 318
- 10. ریان بن صلت 320
- 11. عبد الله بن صلت 321
- 12. عباس بن معروف 322
- 13. محمد بن عیسی بن عبید 323
- 14. علی بن اسحاق 339
- 15. یعقوب بن یزید 340
- فصل سوم: شخصیت علمی علی بن ابراهیم 341
- شخصیت علمی علی بن ابراهیم 341
- علی بن ابراهیم و دانش کلام 367
- علی بن ابراهیم محدّث و فقیه 375
- فصل چهارم: علی بن ابراهیم محدّث و فقیه 375
- الف. روایات شیعه 382
- ب. روایات اهل سنت 385
- الف. نقش اصحاب امام علیه السلام در احیای سنت 404
- ب. عصر امام سجاد علیه السلام 408
- ج. عصر امام باقر و امام صادق علیهماالسلام 409
- د. سنّت گرایان اصولی 416
- علی بن ابراهیم مفسری بزرگ 429
- فصل پنجم: علی بن ابراهیم مفسری بزرگ 429
- الف. قرآن و تفسیر در کلام ائمه هدی علیهم السلام 430
- ب. شیعه و نگارش تفسیر 436
- ج. تفسیر قمی 449
- الف. جایگاه تفسیر قمی 451
- ب. مقدمه تفسیر قمی 452
- ج. تفسیر علی بن ابراهیم از نگاه علما 453
- د. نگاه تحلیلی و مدبّرانه علامه تهرانی 460
- فصل ششم: علی بن ابراهیم معلم اخلاق 484
- علی بن ابراهیم از منظر اخلاق 484
- 1. اخلاق در کلام امام سجاد علیه السلام 485
- 2. علی بن ابراهیم آموزگار اخلاق عملی و نظری 488
- 3. علی بن ابراهیم تجلی گاه نور دانش و ایمان 494
- جامعیت و مرجعیت علی بن ابراهیم 496
- فصل هفتم: جامعیت و مرجعیت علی بن ابراهیم 496
- 1. ثقه الاسلام کلینی 498
- 2. علی بن بابویه 507
- 3. شریف حمزه بن محمد 521
- 4. احمد بن علی بن ابراهیم 522
- 5 . محمد بن علی بن ابراهیم 522
- 6. محمد بن علی ماجیلویه 522
- 7. محمد بن حسن صفار 523
- 8. سایر شاگردان 528
- فصل هشتم: فرزندان علی بن ابراهیم 545
- فصل اول: شیعیان و سخت گیری خلفای عباسی 550
- بخش هفتم : تحولات سیاسی _ اجتماعی قم در زمان علی بن ابراهیم 550
- شیعیان و سخت گیری خلفای عباسی 550
- عصر متوکّل 551
- الف. اوضاع سیاسی _ اجتماعی قم 553
- ب. قم و تحولات آن در زمان امام حسن عسکری علیه السلام 556
- ج. تلاش قمیون برای ارتباط با امام حسن عسکری علیه السلام 558
- د. جایگاه احمد بن اسحاق 564
- فصل دوم: قم و تحولات آن در عصر غیبت صغری 568
- قم و تحولات آن در عصر غیبت صغری 568
- الف. غیبت صغری فخر قمیون 571
- ب. وضعیت حوزه حدیثی قم 575
- د. ارتباط با نواب امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف 581
- فصل سوم: جایگاه علی بن ابراهیم در دوران غیبت صغری 598
- جایگاه علی بن ابراهیم در دوران غیبت صغری 598
- کتابنامه 606
از جمله شاگردان علوی تبار علی بن ابراهیم، حمزه بن محمد بن احمد بن سکین است که از مشایخ صدوق نیز محسوب می گردد.
شیخ طوسی در رجال «باب من لم یرو عن الائمه علیهم السلام » او را با عنوان حمزه بن محمد القزوینی نام برده که از علی بن ابراهیم روایت می کند و شیخ صدوق از او روایت می کند(1).
در سال 307 هجری علی بن ابراهیم برای او اجازه روایت صادر کرد. اگر در زندگی نامه علمی _ حدیثی این محدث علوی نبود، جز این که از شاگردان علی بن ابراهیم است و از او کسب اجازه کرده و نیز شخصیتی بزرگ چون صدوق از او روایت می کند. فروغ جلالت و پارسایی و وثاقتش نمایان بود(2).
4. احمد بن علی بن ابراهیم
یکی دیگر از شاگردان علی بن ابراهیم، فرزندش احمد است. در امالی بعضی از روایات احمد از پدر بزرگوارش آمده است. این محدث گرانسنگ از مشایخ شیخ صدوق است.
5 . محمد بن علی بن ابراهیم
از شاگردان علی بن ابراهیم فرزند دیگرش محمد بن علی بن ابراهیم است این محدث نیز از شاگردان پدر و از مشایخ شیخ صدوق است. صدوق در مجلس هفتاد از امالی، از او نقل روایت کرده است(3).
6. محمد بن علی ماجیلویه
1- رجال الطوسی، ص 468، ش 40؛ الفهرست، ص 210، ش 451.
2- طبقات اعلام الشیعه، القرن الرابع، ص 124؛ رجال الطوسی، حاشیه 499.
3- همان، ص 168.