اختران فروزان ری و طهران، یا، تذکره المقابر فی احوال المفاخر صفحه 100

ص:102

ترجمه او را خواهید خواند.

بطوریکه خلف ارجمندش مرحوم حاج سیدنصرالله جزایری مرقوم نمودند ایشان تحصیلات مقدماتی خود را در طهران باتمام رسانیده و برای تکمیل مبانی علمیه خدمت بزرگان آن عصر از قبیل مرحوم آقامحمد نجم آبادی و آقامیرصالح عرب و آیه الله العظمی میرزا محمدحسن آشتیانی قدس الله سره و دیگران تلمذ و استفاده نمود و در مسجد عباس آباد به جای مرحوم والدش مشغول اقامه جماعت و محضر تنظیم اسناد شرعی و معاملات و و اصلاحات امور عامه را کما فی السابق در دست گرفته بطوریکه معاملات بزرگ دولتی و غیر آن در محضر ایشان قطع و فصل می شد حتی آنکه در اختلافات بزرگ و وقایع مهمه از قبیل قضیه سامره یعنی اختلاف بین جمعی از سنی های سامره با مرحوم آیه الله العظمی حاج میرزا محمدحسن شیرازی اعلی الله مقامه که به تحریک والی بغداد در زمان سلطان عبدالحمید عثمانی شده بود. به طوری که برخی از نواصب عامه جسارتهایی به مرحوم میرزا قدس الله سره کردند که آن جناب عازم هجرت از سامره به نجف اشرف شده بودند.

علماء ایران به جهت اینکه دولت ایران از دولت عثمانی بخواهد تا محرکین و متجسرین مخصوص والی بغداد را تنبیه کند تا رفع اختلاف شود آن مرحوم را (یعنی آقای سیدحسن جزایری) مترجم ما را انتخاب نموده و برای ملاقات ناصر الدین شاه که برای استراحت به کلاردشت رفته بودند به آنجا فرستادند و ایشان مدتی با شاه مذاکره کرده و شاه را وادار کردند که از دولت عثمانی بخواهد والی بغداد را معزول و سرکوب و رفع اختلاف نماید و شاه هم از دولت عثمانی خواست و او هم اجابت کرد و والی را برداشت و جبران اسائه ادب و جسارت به مقام مقدس مرحوم میرزا قدس سره را نمود.

و نیز راجع به مسئله تحریم دخانیات و تنباکو و اجتماع مردم در منزل آیت الله حاج میرزا محمد حسن آشتیبانی سهم بسزائی داشتند.

و هم چنین در قضیه اجتماع مردم و عموم علماء طهران برای مشروطه در