اختران فروزان ری و طهران، یا، تذکره المقابر فی احوال المفاخر صفحه 131

ص:133

(و بحکم الناس علی دین ملوکهم) درباریان وی نیز متابعت از او کرده بنای مسجد و تزئینات و تعمیرات مشاهد مقدسه و طبع کتب دینیه و اقامه مجالس دینی و غیر آنها نموده و مصدر خدمات مذهبی بزرگی بوده اند.

باری ناصرالدین شاه در نظم و نثر ادبیات فارسی ماهر و سفرنامه او که جریانات مسافرتش را به اروپا بقلم خودش نوشته شده به چاپ رسیده معروف است و اشعارش متوسط بوده و به ناصر تخلص می کرده است. و گرچه در جائی از کتب متداوله به نظر نرسیده لیکن موافق آنچه در السنه دایره مشهور است اشعار ذیل منسوب باوست که در تشرف به اعتاب عالیات در کربلای معلی سروده است.

خرم دلی که منبع انهار کوثر است***کوثر کجا که دیده پر اشک بهتر است

نام حسین و کربلا هر دو دلرباست*** نام علی اکبر از آن دلرباتر است

رفتم بکربلا بسر قبر هر شهید*** دیدم که تربت شهدا مشک و عنبر است

هر یک شهد مرقدشان چهار گوشه داشت*** شش گوشه یک مزار در این هفت کشور است

پرسیدم از کسی سببش را بگریه گفت*** پائین پای قبر حسین قبر اکبر است

پائین پای قبر علی اکبر جوان*** هفتاد و یک شهید چو خورشید خاور است

در سمت راست مرقد یک پیر جلوه کرد*** در گوشه رواق که نزدیکی درست

پرسیدم از مخادم آن کین مزار کیست*** گفتا حبیب نور دو چشم مظاهر است

در جنب نهر علقمه دیدم یکی شهید*** گفتم چرا جدا ز شهیدان دیگر است

گفتا خموش باش که عباس نوجوان*** منظور او ادب بجناب برادر است

رفتم بخمیه گاه و شنیدم بگوش دل*** آنجا فغان زینب و کلثوم اطهر است

رفتم ز کربلا بسر مرقد علی *** دیدم که بارگاه علی عرش اکبر است

(ناصر) چو بر نجف برسیدی بگریه گفت*** هر صبح و شام چشم امیدم باین در است

وفات او روز جمعه دو ساعت بعد از ظهر هیجدهم ذیقعده 1313 هجری قمری مطابق اول مه 1896 میلادی که در صدد اجراء مراسم معموله سلطنت پنجاه