اختران فروزان ری و طهران، یا، تذکره المقابر فی احوال المفاخر صفحه 254

ص:256

مجتبی بواسطه حوادث گوناگون ری از جنگها و زلزله ها از بین رفته ولی بنا بر فرمایش مولای متقیان علی علیه الصلوه و السلام ( اجسادهم مفقوده و اعیانهم فی القلوب موجوده) نباید او را نادیده و ناشناخته بگذاریم و بگذریم و بدیهی است که آن بزرگوار نیز در همین حدود مشاهد این سه بزرگوار مدفون شده است برای این او را یاد نموده و می نگارم. که این بزرگوار از مفاخر عالم تشیع و جهان علم و دانش است نام شریفش ابوجعفر محمد بن عبدالرحمن بن قبه بکسر قاف و باء منقوطه رازی و از علماء و فضلاء و دانشمندان بزرگ و محدثین معروف ری بوده و مشهور به ابن قبه رازیست.

مرحوم کجوری در جنت نعیم گوید: میرزا استرآبادی در کتاب رجالش فرموده که ابن قبه عالمی متکلم و عظیم القدر و حسن العقیده و قوی الکلام بوده و نخست مذهب اعتزال داشت پس از آن مذهب سحیف منعزل شده و مذهب امامیه اثناعشری را اختیار و در زمان خودش مرجع و پیشوای امامیه بوده و کسی برفعت و منزلت وی نرسیده و در ری مرجع و ملجای خواص و عوام گردید و نجاشی نیز بهمین قسم او را در رجال خود توثیق فرموده و مدح نموده است و آن بزرگوار پنجاه مرتبه پیاده از ری بحج مشرف شده و کتابی در رد زیدیه نوشته و کتابی بر رد ابوعلی جبائی و کتابی در امامت بنام انصاف تالیف نموده.

ابوالحسین سوسنجردی که از اصحاب و صلحاء متکلمین است گوید: بعد از اینکه ابن قبه کتاب امامت را نوشت من بعد از زیارت حضرت رضا علیه السلام آنرا نزد ابوالقاسم بلخی بردم و چون آنرا مطالعه کرد کتاب مسترشد را بر رد آن نوشت و من چون بری آمدم کتاب مسترشد را بابو جعفر ابن قبه نشان دادم.

پس ابن قبه کتاب مستثبت را بر رد آن کتاب نوشت و من آنرا به بلغ بردم و بابی القاسم بلخی نشان دادم و او کتابی موسوم بنقض المستنبت نوشت در رد آن و چون بری آمدم ابن قبه از دنیا رفته بود و از این بیان سوسنجردی معلوم میشود که ابوجعفر ابن قبه هم در ری مدفونست.

مبانی علمی ابن قبه معرکه آراء بزرگان مخصوص در فرائد الاصول شیخنا