آیین برنامه سازی سیر و سلوک در قرآن صفحه 146

شد، در «تحوّل دایمی» و «خَلْق مُدام» وجودی است: «وَقَد خَلَقَکمْ أَطْوَاراً.»(1) پس انسان صائِر الی­الله و سائر به سوی حضرت دوست، از طوری به طوری و از مقامی به مقامی دیگر در حال دگرگونی نهادی و حرکت جوهری اشتدادی است که «معرفت به کمال» و «عشق به کمال» او را ناآرام و بی­قرار ساخته و رفتن، شدن، نماندن و نبودن را لازمه جدای­ناپذیر زندگی­اش کرده است. «وَلِما یُحْییکُمْ» که بر اثر استجابت فرمان خدا و فراخوان رسول خدا صلی الله علیه و آله، اجازه توقف و تحجر به او نمی­دهد، همان گونه که استاد شهید مطهری درباره فلسفه اعتقادی خلق جدید عارفان می­نویسد: «در هر آن، جهان موجود می شود و معدوم می­گردد. عالم، آن به آن معدوم می­شود و خلق می­شود».(2) به تعبیر مولانا:

هر نفس نو می­شود دنیا و ما صورت از بی­صورتی آمد برون در وجود آدمی جان و روان هر زمان از غیب نو نو می­رسد

بی­خبر از نو شدن اندر بقا باز شد کِنّا الیه راجعون می­رسد از غیب چون آب روان وز درون جان، تن برون­شو می­رسد

چنان­که در فصوص الحکم آمده است:

و اما اهل الکشف فانّهم یرون ان الله یتجلّی فی کُلّ نَفَسٍ ولاتیکرّر التّجی. و یرون ایضاً شهوداً انّ کلّ تجلّی تَعْطی خلقاً جدیداً و یذهب بخلق. فَذَهابُه هو عین الفناء عند التجلّی و البقاء لِما یعْضیه و التجلّی الآخر فافهم.(3)

به تعبیر بسیار شیرین و دل نشین و راه­گشای شیخ شبستری:

از آن جانب بود ایجاد و تکمیل

وزین جانب بود هر لحظه تبدیل

بنابراین، انسانِ به عقلِ سلیم رسیده و دارای قلبِ سلیم و شائق شهود

1- نک: نوح: 14.
2- نک: مرتضی مطهری، شرح مبسوط منظومه، ج 1، ص 143.
3- فصوص الحکم شرح خوارزمی، ص 448.