آیین برنامه سازی سیر و سلوک در قرآن صفحه 180

فصل اول: راه های معرفت الله

فصل اول: راه های معرفت الله

سَنُرِیهِمْ آیاتِنَا فِی الْآفَاقِ وَفِی أَنفُسِهِمْ حَتَّی یتَبَینَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَوَلَمْ یکفِ بِرَبِّک أَنَّهُ عَلَی کلِّ شَی ءٍ شَهِید، أَلاَ إِنَّهُمْ فِی مِرْیهٍ مِن لِقَاءِ رَبِّهِمْ أَلاَ إِنَّهُ بِکلِّ شَی ءٍ مُحِیطٌ.(1)

یکی از آیاتی که دو راه کلی آفاقی و انفسی، و رسیدن به خداشناسی و معرفه الله را پیش ­روی انسان نهاده و از «لقاءالله» سخن به میان آورده، همین آیه شریفه است.

راه انفسی، را به دو صورت می توان تحلیل کرد:

الف) راه حصولی معرفتِ نفس در معرفت ربّ؛

ب) راه حضوری و شهودی معرفت نفس در معرفتِ رب؛

حالِ عارفان، شناخت ذات حق و اسما و صفات و تجلیات ذات الهی از حیث نظری، و سیر و سلوک و پیمودن منازل و مقامات تا رسیدن به مقام فناء تام است از حیث عملی. به تعبیر شیخ الرئیس ابوعلی سینا: «وَالْمُنْصرف بِفِکْرِِِهِ اِلِی قُدْسِ الْجَبَرُوتِ مسندریماً لِشُروق نُورالحَقِّ فی سِرِّه.ِ»(2) تفکر در قدس عالم جبروت بر اثر رهایی از عالم ماده و انقطاع از جهان ناسوت و مداومت اشراق