آیین برنامه سازی سیر و سلوک در قرآن صفحه 214

فصل چهارم: تزکیه نفس، زیربنای عرفان عملی

اشاره

فصل چهارم: تزکیه نفس، زیربنای عرفان عملی

«وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا فَأَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا قَد أَفْلَحَ مَن زَکاهَا وَقَد خَابَ مَن دسَّاهَا».(1)

سلوک الی­الله، «سرمایه» می­خواهد؛ سرمایه­ای معنوی و تمام نشدنی در برابر فقرمعنوی، اعم از فقر معرفتی، فقر عقلانی و فقر روحی و باطنی که سقوط و هَبوط است. سالک، سرمایه­دار است؛ سرمایه­ای به نام معرفت، عقلانیت، معنویت و طهارت دارد. سرمایه­هایی که رستگارکننده و سعادت بخش هستند و در همه زمان­ها و زمین­ها همراه انسان و مددکار او بوده، هرگز رهایش نمی­کنند. این سرمایه­های جاودانه، در حوزه­های عقاید، اخلاق و اعمال حضور داشته، با مراقبت و محاسبت نفس که خود فرع بر معرفتِ نفس است، حاصل می­گردد. پس بدانیم کیستیم؟ در کجا هستیم؟ چه شدیم؟ چه باید بشویم؟ و به تعبیر دیگر، هست­ها و بایدهای خویش را بشناسیم و از «وضع موجود»، به سوی «وضع مطلوب» حرکت کنیم و در هیچ مرحله­ای توقف نداشته باشیم. به تعبیر قرآن کریم «تَعَالَوْا»: «قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَاحَرَّمَ رَبُّکمْ عَلَیکمْ»(2) که «تعال»، یعنی «بالا بیا». پس قرآن کریم که «عهدالله» است، ما را به سوی بالا رفتن، تعالی یافتن و تصعید فراخوانده است و پیامبراعظم صلی الله علیه و آله را