آیین برنامه سازی سیر و سلوک در قرآن صفحه 333

مرحله بالاتر به شمار می­آید و در برابر او تصمیم نمی­گیرند و ادراک و تحریک مستقلی ندارند.(1)

بنابراین، قرب و بُعد انسان در قیاس با مقام اصحاب یمین از مقربان، به تفکر و نوع تفسیر او از جهان هستی و میزان عمل به دستورالعمل­های الهی و خلوص و معرفت و محبت او به خدای سبحان و ولایتش به پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله و اهل­بیت بازمی­گردد.

نکته دوم

نکته دوم

با رویکرد به آیات قرآن و احادیث، می­توان به تعریف، ویژگی­ها و کارکردهای هر کدام از اصحاب شمال، اصحاب یمین و مقربان دست یافت. در بسیاری از آیات به این گروه­ها اشاره شده است؛ از جمله: «ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکتَابَ الَّذینَ اصْطَفَینَا مِنْ عِبَادنَا فَمِنْهُمْ ظَالِمٌ لِّنَفْسِهِ وَمِنْهُم مُّقْتَصِد وَمِنْهُمْ سَابِقٌ بِالْخَیرَاتِ»(2) و «کلاَّ إِنَّ کتَابَ الْأَبْرَارِ لَفِی عِلِّیینَ وَمَا أَدرَاک مَا عِلِّیونَ کتَابٌ مَرْقُومٌ یشْهَدهُ الْمقربونَ إِنَّ الْأَبْرَارَ لَفِی نَعِیمٍ عَلَی الْأَرَائِک ینظُرُونَ تَعْرِفُ فِی وُجُوهِهِمْ نَضْرَه النَّعِیمِ یسْقَوْنَ مِن رَحِیقٍ مَخْتُومٍ خِتَامُهُ مِسْک وَفِی ذلِک فَلْیتَنَافَسِ الْمُتَنَافِسُونَ وَمِزَاجُهُ مِن تَسْنِیمٍ عَیناً یشْرَبُ بِهَا الْمقربونَ.»(3) چنان­که پیش از آن درباره «فجّار» می­فرماید: «کلَّا إِنَّ کتَابَ الْفُجَّارِ لَفِی سِجّینٍ وَمَا أَدرَاک مَا سِجِّینٌ کتَابٌ مَرْقُومٌ»(4) و در جایی دیگر، درباره «ابرار» فرمود: «إِنَّ الْأَبْرَارَ یشْرَبُونَ مِن کأْسٍ کانَ مِزَاجُهَا کافُوراً عَیناً یشْرَبُ بِهَا عِبَاد اللَّهِ یفَجِّرُونَهَا تَفْجِیراً...».(5)

امام­علی علیه السلام نیز در این باره فرمود: «النَّاسُ ثَلاَثَه فَعَالِمٌ رَبَّانِی وَ مُتَعَلِّمٌ عَلَی سَبِیلِ نَجَاه

1- تفسیرموضوعی قرآن مجید، ج 10، ص 136.
2- نک: فاطر: 32.
3- نک: مطففین: 18- 28.
4- نک: مطففین، 7- 9.
5- نک: دهر: 5 و 6.