آیین برنامه سازی سیر و سلوک در قرآن صفحه 344

فصل دوم: مراتب وجودی اصناف سه­گانه

فصل دوم: مراتب وجودی اصناف سه­گانه

چنان­که دیدیم، قرآن کریم در آیات گوناگون، هدایت­یافتگان و پارسایان، و هدایت­ناپذیران و گناهکاران را در قالب تقسیم دوگانه «وَأَمَّا الَّذینَ سُعِدوا فَفِی الْجَنَّه»(1) و «فَأَمَّا الَّذینَ شَقُوا فَفِی النَّارِ»(2) مطرح فرمود. البته گستره سعادتمندان و شقاوتمندان را وسیع و قلمرو وجودی آنها را عریض و فسیح شمرد، به گونه­ای که «سُعدا» را نیز طبق بسیاری از آیات، به دو دسته کلی تقسیم­بندی کرد: الف) اصحاب «یمین» و «ابرار»، ب) سابقون و مقربون که بین این دو دسته نیز فاصله به لحاظ رتبه وجودی، هم از نظر علمی _ اعتقادی و هم از نظر عملی _ اخلاقی، تربیتی، و هم از بُعد رفتاری و کنش و واکنش­های عینی، بسیار زیاد است.

ازاین رو، «ابرار» و «اصحاب یمین» اگرچه در «راه راست» و «صراط مستقیم»اند، ولی دارای حالات و روحیات در نَوَسان و جزر و مدهای مختلف و قبض و بسط­های علمی و عملی نیز هستند و گرفتار افراط و تفریط در عمل نیز می­شوند، ولی در نهایت، قدم در همان صراط مستقیم می نهند و حرکت می­کنند. البته اینان بین خودشان، مراتب و اختلاف به فکر و فعل، به انگیزه،