آیین برنامه سازی سیر و سلوک در قرآن صفحه 35

عرفان صائب

عمل صالح

سلوک صادق

را رقم می­زند.

به تعبیر علامه طباطبایی رحمه الله در رساله لب­اللباب که تقریر درس­های اخلاقی _ عرفانی ایشان به همت علامه تهرانی است:

بدیهی است که تحقّق اخلاص در مرتبه ذات، موقوف است بر اخلاص در مرتبه عمل؛ یعنی تا کسی در یکایک از اعمال و افعال و گفتار و سکون و حرکت خود اخلاص به عمل نیاورد، به مرحله اخلاص ذاتی نایل نخواهد شد. قال عزّ منْ قائِل «إِلَیهِ یصْعَد الْکلِمُ الطَّیبُ وَالْعَمَلُ الصَّالِحُ یرْفَعُهُ» به ارجاع ضمیر مستتر فاعل «یرفع» به ­سوی «العمل الصالح» و معنا چنین می­شود: «العمل الصالح یرفع الکلم الطیب.» باید دانست که چون کسی به مرحله خلوص ذاتی برسد و بدین عُظمی نایل گردد، دارای آثار و خصوصیاتی خواهد بود که دیگران از آن بی­نصیب و [بی] بهره­اند... .(1)

2. جهاد و هجرت

2. جهاد و هجرت

«وَالَّذینَ جَاهَدوا فِینَا لَنَهْدینَّهُمْ سُبُلَنَا وَإِنَّ­اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِینَ»(2) و «وَمَن یخْرُجْ مِن بَیتِهِ مُهَاجِراً الی الله وَ رَسُولِهِ ثُمَّ یدرِکهُ الْمَوْتُ فَقَد وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَی ­اللَّهِ».(3)

در آیات یادشده نیز به دو اصل جهاد و هجرت بنیادین در سیر و سلوک الی­الله تصریح شده است. جهادی که با «فینا» تحدید شده و رهاوردی چون هدایت خاصه دارد که قرار گرفتن در سبیلِ خاص الهی «سبلنا» بوده و «ایصال الی المطلوب» است؛ جهادی که ناظر به تحمل ریاضت­های معقول و مشروع و معتدل است تا سالک را به مقام «جذبه» برساند و سالک مجذوب شود و

1- رساله لب­اللباب در سیر و سلوک اُولی­الالباب، صص 43 و 44.
2- نک: عنکبوت: 69.
3- نک: نساء: 100.