آیین برنامه سازی سیر و سلوک در قرآن صفحه 435

٭ برای سالک ساعی، شرایط فراوانی است که برخی از آنها اوصاف پنج گانه معروف است؛ صمت، جوع، سهر، عُزلت و دوام ذکر:

صمت و جوع و سهر و عزلت و ذکری به دوام

ناتمام جهان را کند این پنج تمام(1)

٭ کسی که آیت و وسمه صدیقین را دارد به حیات عارفانه زنده است. چنین شخصی، توان احیای مآثر و آثار خدا و پیامبر او را دارد و از آسیب هرگونه عیب و نقص اخلاقی منزه است. ازاین رو، قلب او هم­اکنون در بهشت به سر می برد و بهشتی است و اعضا و جوارح او، به انجام وظایف فردی و اجتماعی خود مشغول است.(2)

٭ چون عرفان ناب، سلطان کمال های علمی و عملی دیگر است، لذا با سنت و سیرت جامع آن حضرت علیه السلام ، تغذیه علمی و عملی همه علاقه­مندان به معارف الهی تأمین خواهد شد؛ زیرا هر کمال برتر، همه مزایای مادون خود را دارد، ولی مزیت کمال برتر از خود را ندارد. حیات متکلمانه یا حکیمانه، گرچه توان تأمین نیازهای علمی و عملی عابدان، زاهدان و... را دارد، لیکن قدرت رفع نیاز عارفان را ندارد، ولی حیات عارفانه، توان تأمین همه نیازهای مزبور را داراست. ازاین رو، علی بن ابی­طالب علیه السلام در این باره به عنوان اصل جامع چنین فرمود: «اِنّی لِمَنْ قَومٍ لاتأخْذَوهُمْ فِی الله لَوْمَه لائم سِیماهُمْ سیما الصَّدیقِین وَ کَلامُهُمْ کَلامُ الْاَبْرَار، عَمّارُ اللَّیْل وَ مَنارُ النَّهار، مُسْتَمْسِکُونَ بَحَبْلِ الْقُرآن، یُحْیَوْنَ سُنَنَ الله وَ سَنَنَ رَسُولَهُ، لایَسْتَکْبِرونَ وَ لایَعْلُونَ، وَلایغلّوُنَ، وَ لایُفْسِدُون، قُلُوبُهُمْ فِی الْجَنانَ وَ اَجْسَادُهُمْ فِی الْعَمَلِ».(3)

1- حیات عارفانه امام علی (ع)، ص 72.
2- حیات عارفانه امام علی (ع)، ص 75.
3- نهج البلاغه، ح 192؛ حیات عارفانه امام علی (ع)، ص 74.