- فصل اول:کلیات 1
- بیان موضوع 1
- اشاره 1
- سابقه پژوهش 2
- سؤالات تحقیق 3
- فرضیه ها 4
- روش تحقیق 4
- نوآوری تحقیق 5
- اهمیت و ضرورت 6
- نقد: 7
- روش : 7
- 1-1مفاهیم و اصطلاحات 7
- دیدگاه: 7
- اشاره 7
- ترادف: 8
- 1-8-1 شرح حال: 11
- 1-8 بنت الشاطی 11
- 1-8-2- آثار و تألیفات بنت الشاطی : 14
- 1-8-3- جایگاه آثار بنت الشاطی در ایران : 16
- 1-8-4 کتاب الأعجاز البیانی 20
- 2-8 ترجمه ی الأعجاز البیانی 22
- اشاره 22
- الف: نقص و افتادگی در ترجمه: 22
- ب: افزودن مطالبی در ترجمه که در متن اصلی نیست: 24
- فصل دوم:دیدگاه ها در باب ترادف یا عدم ترادف 26
- اشاره 26
- اشاره 27
- مقدمه 27
- اشاره 28
- 2-1 وجود ترادف در زبان عربی و قرآن کریم 28
- 2-1-1 ا سباب وعوامل ترادف 30
- 1-تداخل گویش ها و لهجه ها 30
- اشاره 30
- 2-تلقی واحد از اسم و صفت 31
- 4- تطوّر زبانی 32
- 3- وام گیری از زبان های دیگر 32
- 2- امکان استفاده از کلمات فصیح تر 34
- 1-گسترش طرق بیان . 34
- اشاره 34
- 2-1-2 فوائد ترادف 34
- 4- توسعه در الفاظ 35
- 3- تفنن در عبارت 35
- 2-2 عدم ترادف در زبان عربی و قرآن کریم 36
- 2-2- 1 مخالفان ترادف 36
- 2-2-2 ادله ی منکران ترادف 37
- اشاره 37
- 2- ارائه تعریف خاص از ترادف . 38
- 1- وضع هر کلمه برای یک معنای خاص. 38
- 4- تفکیک میان اسم وصفت 39
- 3-تفکیک میان ترادف تام و ناقص 39
- اشاره 40
- 2-3 وجود ترادف در زبان عربی و عدم آن در قرآن کریم 40
- 2-4 نظر مختار 40
- 1- اصل عدم ترادف در قرآن کریم 41
- 2-قرآن کریم معیار شناخت تمایز معانی 42
- 3- قرآن کریم پایه گذار تفاوت معنایی 43
- خلاصه و نتیجه ی فصل دوم: 44
- فصل سوم:بیان دیدگاه و روش بنت الشاطی در باب عدم ترادف در قرآن 45
- اشاره 45
- 3-1تعریف بنت الشاطی از ترادف 46
- 3-2 دیدگاه بنت الشاطی در موضوع ترادف در زبان عربی 47
- 3-3دیدگاه بنت الشاطی در موضوع ترادف در قرآن 49
- 3-4مبانی بنت الشاطی در عدم ترادف 50
- 3-4-1تعدد گویش ها و تفاوت زبان ها 50
- 3-4-2معنای خاص قرآنی 51
- 3-5منابع شناخت واژه ها از نظر بنت الشاطی 52
- 3-6روش بنت الشاطی در اثبات عدم ترادف میان واژه ها 53
- 3-7-1 رؤیا و حلم 55
- 3-7 نمونه هایی از روش استادانه ی بنت الشاطی در تبیین عدم ترادف بین کلمات 55
- 3-7-2 نأی و بُعد 59
- 3-7-3 أنداد 62
- 3-8 خلاصه و نتیجه 66
- فصل چهارم:نقد دیدگاه و روش بنت الشاطی در باب عدم ترادف در قرآن 67
- اشاره 67
- 1- برداشتِ از بعضی آیات قرآن کریم 68
- اشاره 68
- 4-1 بررسی و نقد دیدگاه بنت الشاطی 68
- 2-نبود شاهدی مبنی بر فهم اعراب عصر نزول از عدم ترادف 69
- 3-توجه به معنای خاص کلمه جدای از سیاق 69
- 4-اعتراف غیر مستقیم بنت الشاطی به وجود ترادف در قرآن 70
- 5-اعتراف برخی از طرفداران عدم ترادف در قرآن به ناتوانی در اثبات 70
- 6-ماهیت اثبات عدم ترادف ماهیتی ،دست نیافتنی 71
- بررسی و نقد 72
- اشاره 72
- اشاره 72
- 4-2-1 آنس و اَبصر 72
- بررسی و نقد روش بنت الشاطی 72
- بررسی و نقد : 75
- اشاره 75
- 4-2-2 حلف و قسم 75
- اشاره 77
- 4-2-3 زوج و امرأه 77
- بررسی و نقد 78
- 4-2-4 انس و انسان 80
- اشاره 80
- بررسی و نقد 80
- بررسی و نقد 82
- 4-2-5 نعمت و نعیم 82
- اشاره 82
- اشاره 87
- 4-2-6 یؤَیِّدُ و یقوی ( از مسائل نافع ابن ازرق ) 87
- ترجمه 87
- 4-2-7 ألفی و وَجَد ( از مسائل نافع ابن ازرق ) 89
- اعتراف بنت الشاطی به ناتوانی در اثبات عدم ترادف 89
- 4-2-8 « فاز » و « سَعِدَ و نجا » ( از مسائل نافع ابن ازرق ) 92
- تفاوت معنایی ارائه شده توسط بنت الشاطی 92
- بررسی و نقد 93
- ترجمه: 94
- 4-2-9 « سواء » و « عدل » 94
- اشاره 94
- اشاره 96
- 4-2-10 « فلک و سفینه » و مشحون و الممتلئه » 96
- ترجمه: 97
- اشاره 99
- خلاصه و نتیجه: 99
- منابع و مآخذ 100
فصل اول:کلیات
اشاره
بیان موضوع
در مورد ترادف در قرآن کریم نظرات متفاوتی ارائه شده است . گروهی مانند سیبویه،اصمعی ،علی ابن عیسی رمانی، ابن اثیر،صبحی صالح ،ابراهیم انیس و احمد مختار عمر قایل به وجود ترادف در قرآن کریم هستند وگروهی مانند خطابی ،راغب اصفهانی ،زر کشی ، سیوطی، علامه مصطفوی و آیت الله معرفت به عدم ترادف در قرآن کریم معتقد شده اند .یکی از طرف داران سرسخت عدم ترادف واژه ها در قرآن کریم در دوره ی معاصر نویسنده ی مشهور مصری خانم دکتر بنت الشاطی است. وی علاوه بر تألیف مقالاتی در باب عدم ترادف واژه ها در قرآن کریم و دفاع سخت از آن، یکی از پایه های اعجاز بیانی قرآن را بر همین نظریه استوار کرده است. بنت الشاطی از جمله دانشمندانی است که ترادف در زبان عربی را پذیرفته است اما معتقد است در قرآن کریم دو واژه ی مترادف وجود ندارد. آنچه در این اثر مورد توجه است نقد و بررسی دیدگاه و روش بنت الشاطی در عدم ترادف در قرآن کریم است و تلاش خواهیم کرد تا از یک سو دیدگاه بنت الشاطی در باب عدم ترادف واژه ها در قرآن کریم را از آثارش استخراج کنیم و از دیگر سو به بررسی و ارزیابی نمونه هایی بپردازیم که وی قائل بر عدم ترادف آنها شده است .در این میان شیوه و روش بحث این دانشمند در اثبات نظریه اش هم قابل توجه است که در بخشی به معرفی آن خواهیم پرداخت.نمونه هایی که ایشان در فصل «دلالت های الفاظ و راز کلمات » در کتاب اعجاز بیانی آورده است مورد مداقّه و بررسی قرار می گیرد تا وجود یا عدم ترادف در این کلمات بازخوانی و بررسی شود.
بنت الشاطی در قسمت پایانی کتاب اعجاز بیانی ، مسائل نافع بن ارزق را که سوالات نافع از ابن عباس در خصوص معانی کلمات است بررسی کرده است و در این بررسی باز درصدد اثبات عدم ترادف در کلمات قرآن بوده است . این مسائل نیز مورد بررسی ونقد قرار می گیرد تا روشن شود آیا عدم ترادف در این کلمات قابل دفاع هست یا خیر ؟