بررسی و نقد دیدگاه و روش بنت الشاطی در عدم ترادف در قرآن کریم صفحه 35

دلیل تفاوت وزن و آهنگ شان هر یک در سیاق خاصی از فصاحت بیشتر برخوردارند که آن دیگری ندارد. شایان ذکر است که در قرآن کریم فعل مضارع « یجیئ » و ماضی « أتی » نیامده و به جای آن از فعل مضارع « یأتی » و ماضی مجهول « جیئ » استفاده شده است.

3- تفنن در عبارت

از دیگر فوائد ترادف ایجاد تفنن و تنوع در بیان و پرهیز از تکرار لفظ است. برای مثال در قرآن دو فعل « یذبّحون » و« یقتّلون » در دو سیاق کاملا مشابه و یکسان به کار رفته اند و این امر نشان دهنده ی ترادف این دو واژه است.

4- توسعه در الفاظ

یکی دیگر از مهم ترین فوائد ترادف آن است که به موجب آن الفاظ زیادی در اختیار اهل زبان قرار می دهد و بدین ترتیب گوینده هیچ گاه در تنگنای لفظ قرار نمی گیرد و به مجردی که لفظی را فراموش کرد و یا تلفظ کلمه ای برایش دشوار آمد از مرادف آن استفاده می کند.بنابراین وجود الفاظ مترادف سبب می شود که الفاظ متعددی که دلالت بر یک معنا دارند در اختیار گوینده و نویسنده قرار گیرد تا اگر لفظی از خاطرش رفت از واژه مرادفش استفاده کند و هر واژه را که مناسب تر به حال سیاق تشخیص داد به کار برد.

بنابراین روشن می شود که وجود ترادف در زبان پدیده ای طبیعی است ویک واقعیت زبانی و غیرقابل انکار است .توجه به این واقعیت لغوی از یک سو و توجه و دقت در ویژگی های بیانی قران کریم از سوی دیگر سبب شده است که عده ای از محققان و مفسران با اعتراف به وجود ترادف در زبان عربی ، وقوع آن را در قرآن کریم انکار کنند.به نظر این گروه قرآن کریم از نظر بیانی در برترین درجه فصاحت و اوج قله بلاغت قرار دارد.به همین جهت هر واژه آن در جایگاه خاص خود دلالت بر معنای خاصی دارد که هیچ کلمه دیگری نمی تواند جایگزین آن شده وآن معنا را بیان کند.(1)