بررسی و نقد دیدگاه و روش بنت الشاطی در عدم ترادف در قرآن کریم صفحه 36

1- محمد بن عبدالرحمن بن صالح الشایع ،الفروق اللغویه و اثرها فی القرآن،مکتبه العبیکان،الریاض 1414ه-1994م،ص177

2-2 عدم ترادف در زبان عربی و قرآن کریم

2-2- 1 مخالفان ترادف

افراط و زیاده روی در مترادف نشان دادن کلمات موجب شد عده ای از دانشمندان اهل لغت به انکار الفاظ مترادف در زبان عربی بپردازند. نخستین لغت شناس منکر ترادف محمد بن اعرابی-231ق- مشهور به ابن الاعرابی است. ابن الاعرابی گفته است:

((در هریک از دو واژه ای که عرب آنها را بر یک معنا اطلاق می کند معنایی نهفته است که در دیگری وجود ندارد. گاهی ما این معنای خاص را می شناسیم و از آن خبر می دهیم و گاهی بر ما پوشیده و نا معلوم است، اما نمی گوییم که عرب نیز نسبت به آن معنای خاص نا آگاه بوده است. ))(1)

پس از ابن الاعرابی زبان شناسان بزرگی چون ابوالعباس ثعلب- 291ق - ابن الانباری - 328ق - ابن درستویه - 347ق - ابن فارس- 395ق- و ابوهلال عسکری- 395ق - به پیروی از وی پدیده ترادف در لغت را انکار کردند.

ابن فارس می گوید:

((برخی برای یک چیز نام های مختلفی ذکر کرده اند مانند:سیف، مُهَنَّد، صارم « هر سه به معنای شمشیر ».اما نظر ما این است که هر چیزی یک نام دارد و بقیه نام ها ،هریک بیانگر صفتی از آن هستند که معنایشان باهم متفاوت است. ))(2)

ابو هلال عسکری نیز در کتاب الفروق اللغویه که با هدف انکار ترادف را تالیف کرده است ؛می نویسد:

« در یک زبان هرگاه دو اسم درباره یک معنا به کار رود باید گفت که هریک معنایی را اقتضا می کند که با دیگری متفاوت است وگرنه کلمه دوم زاید بوده و به آن نیازی نخواهد بود. »(3)