- فصل اول:کلیات 1
- بیان موضوع 1
- اشاره 1
- سابقه پژوهش 2
- سؤالات تحقیق 3
- روش تحقیق 4
- فرضیه ها 4
- نوآوری تحقیق 5
- اهمیت و ضرورت 6
- نقد: 7
- اشاره 7
- دیدگاه: 7
- روش : 7
- 1-1مفاهیم و اصطلاحات 7
- ترادف: 8
- 1-8 بنت الشاطی 11
- 1-8-1 شرح حال: 11
- 1-8-2- آثار و تألیفات بنت الشاطی : 14
- 1-8-3- جایگاه آثار بنت الشاطی در ایران : 16
- 1-8-4 کتاب الأعجاز البیانی 20
- 2-8 ترجمه ی الأعجاز البیانی 22
- الف: نقص و افتادگی در ترجمه: 22
- اشاره 22
- ب: افزودن مطالبی در ترجمه که در متن اصلی نیست: 24
- اشاره 26
- فصل دوم:دیدگاه ها در باب ترادف یا عدم ترادف 26
- مقدمه 27
- اشاره 27
- اشاره 28
- 2-1 وجود ترادف در زبان عربی و قرآن کریم 28
- 2-1-1 ا سباب وعوامل ترادف 30
- اشاره 30
- 1-تداخل گویش ها و لهجه ها 30
- 2-تلقی واحد از اسم و صفت 31
- 4- تطوّر زبانی 32
- 3- وام گیری از زبان های دیگر 32
- 2- امکان استفاده از کلمات فصیح تر 34
- اشاره 34
- 2-1-2 فوائد ترادف 34
- 1-گسترش طرق بیان . 34
- 3- تفنن در عبارت 35
- 4- توسعه در الفاظ 35
- 2-2 عدم ترادف در زبان عربی و قرآن کریم 36
- 2-2- 1 مخالفان ترادف 36
- 2-2-2 ادله ی منکران ترادف 37
- اشاره 37
- 1- وضع هر کلمه برای یک معنای خاص. 38
- 2- ارائه تعریف خاص از ترادف . 38
- 3-تفکیک میان ترادف تام و ناقص 39
- 4- تفکیک میان اسم وصفت 39
- 2-4 نظر مختار 40
- اشاره 40
- 2-3 وجود ترادف در زبان عربی و عدم آن در قرآن کریم 40
- 1- اصل عدم ترادف در قرآن کریم 41
- 2-قرآن کریم معیار شناخت تمایز معانی 42
- 3- قرآن کریم پایه گذار تفاوت معنایی 43
- خلاصه و نتیجه ی فصل دوم: 44
- فصل سوم:بیان دیدگاه و روش بنت الشاطی در باب عدم ترادف در قرآن 45
- اشاره 45
- 3-1تعریف بنت الشاطی از ترادف 46
- 3-2 دیدگاه بنت الشاطی در موضوع ترادف در زبان عربی 47
- 3-3دیدگاه بنت الشاطی در موضوع ترادف در قرآن 49
- 3-4-1تعدد گویش ها و تفاوت زبان ها 50
- 3-4مبانی بنت الشاطی در عدم ترادف 50
- 3-4-2معنای خاص قرآنی 51
- 3-5منابع شناخت واژه ها از نظر بنت الشاطی 52
- 3-6روش بنت الشاطی در اثبات عدم ترادف میان واژه ها 53
- 3-7 نمونه هایی از روش استادانه ی بنت الشاطی در تبیین عدم ترادف بین کلمات 55
- 3-7-1 رؤیا و حلم 55
- 3-7-2 نأی و بُعد 59
- 3-7-3 أنداد 62
- 3-8 خلاصه و نتیجه 66
- فصل چهارم:نقد دیدگاه و روش بنت الشاطی در باب عدم ترادف در قرآن 67
- اشاره 67
- اشاره 68
- 4-1 بررسی و نقد دیدگاه بنت الشاطی 68
- 1- برداشتِ از بعضی آیات قرآن کریم 68
- 2-نبود شاهدی مبنی بر فهم اعراب عصر نزول از عدم ترادف 69
- 3-توجه به معنای خاص کلمه جدای از سیاق 69
- 5-اعتراف برخی از طرفداران عدم ترادف در قرآن به ناتوانی در اثبات 70
- 4-اعتراف غیر مستقیم بنت الشاطی به وجود ترادف در قرآن 70
- 6-ماهیت اثبات عدم ترادف ماهیتی ،دست نیافتنی 71
- بررسی و نقد 72
- اشاره 72
- بررسی و نقد روش بنت الشاطی 72
- 4-2-1 آنس و اَبصر 72
- اشاره 72
- 4-2-2 حلف و قسم 75
- اشاره 75
- بررسی و نقد : 75
- اشاره 77
- 4-2-3 زوج و امرأه 77
- بررسی و نقد 78
- اشاره 80
- 4-2-4 انس و انسان 80
- بررسی و نقد 80
- بررسی و نقد 82
- 4-2-5 نعمت و نعیم 82
- اشاره 82
- اشاره 87
- ترجمه 87
- 4-2-6 یؤَیِّدُ و یقوی ( از مسائل نافع ابن ازرق ) 87
- 4-2-7 ألفی و وَجَد ( از مسائل نافع ابن ازرق ) 89
- اعتراف بنت الشاطی به ناتوانی در اثبات عدم ترادف 89
- 4-2-8 « فاز » و « سَعِدَ و نجا » ( از مسائل نافع ابن ازرق ) 92
- تفاوت معنایی ارائه شده توسط بنت الشاطی 92
- بررسی و نقد 93
- اشاره 94
- ترجمه: 94
- 4-2-9 « سواء » و « عدل » 94
- اشاره 96
- 4-2-10 « فلک و سفینه » و مشحون و الممتلئه » 96
- ترجمه: 97
- اشاره 99
- خلاصه و نتیجه: 99
- منابع و مآخذ 100
1- اعجاز بیانی ، ص221 .
3-2 دیدگاه بنت الشاطی در موضوع ترادف در زبان عربی
در کتاب اعجاز البیانی به صورت مشخص نظریه ترادف یا عدم ترادف در ((زبان عربی)) بررسی نشده است. با استفاده از برخی سخنان بنت الشاطی شاید بتوان گفت که او قائل به عدم ترادف در زبان عربی و قرآن کریم است و از بعضی دیگر می توان استنباط کرد که ترادف را در زبان عربی قبول داشته است ولی در قرآن قائل به عدم ترادف بوده است.در ادامه قسمتی از بیان بنت الشاطی می آید که می توان برداشت کرد که ایشان معتقد به عدم ترادف در قرآن و زبان عربی است . ایشان پس از بیان این مسئله که بین خبرگان زبان عربی در موضوع ترادف اختلاف نظر وجود دارد. فصل الخطاب این نظریه را قرآن مجید می داند و چون خود را طرف دار عدم ترادف در « قرآن معرفی می کند غیر مستقیم می گوید، در زبان عربی ترادف وجود ندارد در ادامه مطالب ایشان، دالّ بر نکته ی بالا آورده می شود:
« تا آنجا که من می دانم این مسئله[ترادف] از دیر باز تاکنون و حتی پس از آنکه پژوهش های زبان شناسان نوین ما با مطالعات تازه ای در علوم مربوط به زبان و آوا و علوم اجتماعی پیوند خورده است همچنان بلا تکلیف مانده و صاحب نظران زبان عربی نظریه ی واحدی در این مورد اختیار نکرده اند، البته ناگفته نماند که نظریّه ی وجود ترادف در زبان عربی، نظریه ی غالب و رایج در عصر اخیر است و گروهی از خبرنگاران علوم زبان شناسی و همچنین جامعه شناسی بدان معتقدند ... »(1)
قرآن کریم بزرگ ترین کتاب در زبان عربی است و به همین سبب حق آن است که در این مسئله هیچ نظریه ای را بدون عرضه داشتن بر این کتاب عربی صریح بر نگزینیم زیرا تنها همین کتاب است که می تواند به چنین اختلافی دیر پا خاتمه دهد . در این مدت مدیدی که به مطالعات تخصصی خود درباره ی قرآن اشتغال داشته ام دریافته ام که بررسی و استقراء الفاظ قرآن در سیاق خاصی هر کدام بر