- فصل اول:کلیات 1
- بیان موضوع 1
- اشاره 1
- سابقه پژوهش 2
- سؤالات تحقیق 3
- فرضیه ها 4
- روش تحقیق 4
- نوآوری تحقیق 5
- اهمیت و ضرورت 6
- 1-1مفاهیم و اصطلاحات 7
- نقد: 7
- اشاره 7
- دیدگاه: 7
- روش : 7
- ترادف: 8
- 1-8 بنت الشاطی 11
- 1-8-1 شرح حال: 11
- 1-8-2- آثار و تألیفات بنت الشاطی : 14
- 1-8-3- جایگاه آثار بنت الشاطی در ایران : 16
- 1-8-4 کتاب الأعجاز البیانی 20
- 2-8 ترجمه ی الأعجاز البیانی 22
- الف: نقص و افتادگی در ترجمه: 22
- اشاره 22
- ب: افزودن مطالبی در ترجمه که در متن اصلی نیست: 24
- اشاره 26
- فصل دوم:دیدگاه ها در باب ترادف یا عدم ترادف 26
- اشاره 27
- مقدمه 27
- 2-1 وجود ترادف در زبان عربی و قرآن کریم 28
- اشاره 28
- 2-1-1 ا سباب وعوامل ترادف 30
- اشاره 30
- 1-تداخل گویش ها و لهجه ها 30
- 2-تلقی واحد از اسم و صفت 31
- 3- وام گیری از زبان های دیگر 32
- 4- تطوّر زبانی 32
- 1-گسترش طرق بیان . 34
- 2-1-2 فوائد ترادف 34
- اشاره 34
- 2- امکان استفاده از کلمات فصیح تر 34
- 4- توسعه در الفاظ 35
- 3- تفنن در عبارت 35
- 2-2 عدم ترادف در زبان عربی و قرآن کریم 36
- 2-2- 1 مخالفان ترادف 36
- اشاره 37
- 2-2-2 ادله ی منکران ترادف 37
- 1- وضع هر کلمه برای یک معنای خاص. 38
- 2- ارائه تعریف خاص از ترادف . 38
- 4- تفکیک میان اسم وصفت 39
- 3-تفکیک میان ترادف تام و ناقص 39
- 2-3 وجود ترادف در زبان عربی و عدم آن در قرآن کریم 40
- اشاره 40
- 2-4 نظر مختار 40
- 1- اصل عدم ترادف در قرآن کریم 41
- 2-قرآن کریم معیار شناخت تمایز معانی 42
- 3- قرآن کریم پایه گذار تفاوت معنایی 43
- خلاصه و نتیجه ی فصل دوم: 44
- فصل سوم:بیان دیدگاه و روش بنت الشاطی در باب عدم ترادف در قرآن 45
- اشاره 45
- 3-1تعریف بنت الشاطی از ترادف 46
- 3-2 دیدگاه بنت الشاطی در موضوع ترادف در زبان عربی 47
- 3-3دیدگاه بنت الشاطی در موضوع ترادف در قرآن 49
- 3-4-1تعدد گویش ها و تفاوت زبان ها 50
- 3-4مبانی بنت الشاطی در عدم ترادف 50
- 3-4-2معنای خاص قرآنی 51
- 3-5منابع شناخت واژه ها از نظر بنت الشاطی 52
- 3-6روش بنت الشاطی در اثبات عدم ترادف میان واژه ها 53
- 3-7 نمونه هایی از روش استادانه ی بنت الشاطی در تبیین عدم ترادف بین کلمات 55
- 3-7-1 رؤیا و حلم 55
- 3-7-2 نأی و بُعد 59
- 3-7-3 أنداد 62
- 3-8 خلاصه و نتیجه 66
- فصل چهارم:نقد دیدگاه و روش بنت الشاطی در باب عدم ترادف در قرآن 67
- اشاره 67
- اشاره 68
- 4-1 بررسی و نقد دیدگاه بنت الشاطی 68
- 1- برداشتِ از بعضی آیات قرآن کریم 68
- 3-توجه به معنای خاص کلمه جدای از سیاق 69
- 2-نبود شاهدی مبنی بر فهم اعراب عصر نزول از عدم ترادف 69
- 5-اعتراف برخی از طرفداران عدم ترادف در قرآن به ناتوانی در اثبات 70
- 4-اعتراف غیر مستقیم بنت الشاطی به وجود ترادف در قرآن 70
- 6-ماهیت اثبات عدم ترادف ماهیتی ،دست نیافتنی 71
- اشاره 72
- بررسی و نقد روش بنت الشاطی 72
- اشاره 72
- بررسی و نقد 72
- 4-2-1 آنس و اَبصر 72
- بررسی و نقد : 75
- اشاره 75
- 4-2-2 حلف و قسم 75
- اشاره 77
- 4-2-3 زوج و امرأه 77
- بررسی و نقد 78
- 4-2-4 انس و انسان 80
- اشاره 80
- بررسی و نقد 80
- بررسی و نقد 82
- 4-2-5 نعمت و نعیم 82
- اشاره 82
- 4-2-6 یؤَیِّدُ و یقوی ( از مسائل نافع ابن ازرق ) 87
- اشاره 87
- ترجمه 87
- اعتراف بنت الشاطی به ناتوانی در اثبات عدم ترادف 89
- 4-2-7 ألفی و وَجَد ( از مسائل نافع ابن ازرق ) 89
- تفاوت معنایی ارائه شده توسط بنت الشاطی 92
- 4-2-8 « فاز » و « سَعِدَ و نجا » ( از مسائل نافع ابن ازرق ) 92
- بررسی و نقد 93
- 4-2-9 « سواء » و « عدل » 94
- اشاره 94
- ترجمه: 94
- 4-2-10 « فلک و سفینه » و مشحون و الممتلئه » 96
- اشاره 96
- ترجمه: 97
- اشاره 99
- خلاصه و نتیجه: 99
- منابع و مآخذ 100
4-2-4 انس و انسان
اشاره
تفاوت معنایی ارائه شده توسط بنت الشاطی
« لفظ الإنس یأتی فی القرآن دائماً الجن علی وجه التقابل. یطرد ذلک و لا یتخلف فی کل الآیات التی جاء فیها الفظ قسیماً للجنو عددها ثمانی عشره آیه و ملفظ الإنسیه فیه بما تعنی من نقیض التوحش هو المفهوم صراحه من مقابله بالجنفی دلالتها اصلاً علی الخفاء الذی هو من ظواهر .... التوحش ... و أما الأنسان فلیس مناط إنسانیه فیما نستقرئی من آیات البیان المعجز کونه مجرد إنس و إنما الأنسانیه فیه ارتقاء إلی اهلیه التکلیف و حمل أمانه الأنسان و ما یلاس ذلک من تعرض للابتلاء بالخیر و الشر »(1)
« واژه ی انس در قرآن پیوسته در کنار جن و به صورت عنصر متقابل آن می آید این مسأله در همه ی آیات هیجده گانه ای که در آنها این واژه به عنوان نوعی در برابر جن آمده کلیت دارد و حتی یک مورد نیز تخلف از آن مشاهده نمی شود. ویژگی معنایی «انس بودن» به معنی نقیض توحش است که به صراحت از تقابل این واژه با واژه جن به دست می آید که مدلول اصلی آن خفا و پوشیدگی و این خود از مظاهر توحش است. ... اما در مورد انسان چنان که از استقرای آیات کتاب اعجاز برداشت می کنیم ملاک انسان بودن او صرف «انس بودنش» نیست بلکه انسان بودن به مفهوم ارتقاء یافتن به درجه ی شایستگی پذیرش تکلیف و بر دوش کشیدن بار امانت انسان و تحمل آزموده شدن به خیر و شرّی است که از لوازم بر دوش کشیدن آن بار امانت می باشد» (2)
بررسی و نقد
بنت الشاطی در بیان عدم ترادف دو واژه ی «انس»و«انسان» مطالبی گفته است که در بالا ذکر شد - قابل تأمل- ولی آنچه در این موضع اهمیت بیشتری دارد آن است که :