- فصل اول:کلیات 1
- بیان موضوع 1
- اشاره 1
- سابقه پژوهش 2
- سؤالات تحقیق 3
- فرضیه ها 4
- روش تحقیق 4
- نوآوری تحقیق 5
- اهمیت و ضرورت 6
- دیدگاه: 7
- اشاره 7
- روش : 7
- 1-1مفاهیم و اصطلاحات 7
- نقد: 7
- ترادف: 8
- 1-8-1 شرح حال: 11
- 1-8 بنت الشاطی 11
- 1-8-2- آثار و تألیفات بنت الشاطی : 14
- 1-8-3- جایگاه آثار بنت الشاطی در ایران : 16
- 1-8-4 کتاب الأعجاز البیانی 20
- 2-8 ترجمه ی الأعجاز البیانی 22
- الف: نقص و افتادگی در ترجمه: 22
- اشاره 22
- ب: افزودن مطالبی در ترجمه که در متن اصلی نیست: 24
- اشاره 26
- فصل دوم:دیدگاه ها در باب ترادف یا عدم ترادف 26
- مقدمه 27
- اشاره 27
- 2-1 وجود ترادف در زبان عربی و قرآن کریم 28
- اشاره 28
- 2-1-1 ا سباب وعوامل ترادف 30
- اشاره 30
- 1-تداخل گویش ها و لهجه ها 30
- 2-تلقی واحد از اسم و صفت 31
- 3- وام گیری از زبان های دیگر 32
- 4- تطوّر زبانی 32
- اشاره 34
- 2-1-2 فوائد ترادف 34
- 2- امکان استفاده از کلمات فصیح تر 34
- 1-گسترش طرق بیان . 34
- 3- تفنن در عبارت 35
- 4- توسعه در الفاظ 35
- 2-2- 1 مخالفان ترادف 36
- 2-2 عدم ترادف در زبان عربی و قرآن کریم 36
- اشاره 37
- 2-2-2 ادله ی منکران ترادف 37
- 1- وضع هر کلمه برای یک معنای خاص. 38
- 2- ارائه تعریف خاص از ترادف . 38
- 4- تفکیک میان اسم وصفت 39
- 3-تفکیک میان ترادف تام و ناقص 39
- اشاره 40
- 2-4 نظر مختار 40
- 2-3 وجود ترادف در زبان عربی و عدم آن در قرآن کریم 40
- 1- اصل عدم ترادف در قرآن کریم 41
- 2-قرآن کریم معیار شناخت تمایز معانی 42
- 3- قرآن کریم پایه گذار تفاوت معنایی 43
- خلاصه و نتیجه ی فصل دوم: 44
- فصل سوم:بیان دیدگاه و روش بنت الشاطی در باب عدم ترادف در قرآن 45
- اشاره 45
- 3-1تعریف بنت الشاطی از ترادف 46
- 3-2 دیدگاه بنت الشاطی در موضوع ترادف در زبان عربی 47
- 3-3دیدگاه بنت الشاطی در موضوع ترادف در قرآن 49
- 3-4مبانی بنت الشاطی در عدم ترادف 50
- 3-4-1تعدد گویش ها و تفاوت زبان ها 50
- 3-4-2معنای خاص قرآنی 51
- 3-5منابع شناخت واژه ها از نظر بنت الشاطی 52
- 3-6روش بنت الشاطی در اثبات عدم ترادف میان واژه ها 53
- 3-7 نمونه هایی از روش استادانه ی بنت الشاطی در تبیین عدم ترادف بین کلمات 55
- 3-7-1 رؤیا و حلم 55
- 3-7-2 نأی و بُعد 59
- 3-7-3 أنداد 62
- 3-8 خلاصه و نتیجه 66
- فصل چهارم:نقد دیدگاه و روش بنت الشاطی در باب عدم ترادف در قرآن 67
- اشاره 67
- 1- برداشتِ از بعضی آیات قرآن کریم 68
- اشاره 68
- 4-1 بررسی و نقد دیدگاه بنت الشاطی 68
- 3-توجه به معنای خاص کلمه جدای از سیاق 69
- 2-نبود شاهدی مبنی بر فهم اعراب عصر نزول از عدم ترادف 69
- 4-اعتراف غیر مستقیم بنت الشاطی به وجود ترادف در قرآن 70
- 5-اعتراف برخی از طرفداران عدم ترادف در قرآن به ناتوانی در اثبات 70
- 6-ماهیت اثبات عدم ترادف ماهیتی ،دست نیافتنی 71
- بررسی و نقد روش بنت الشاطی 72
- اشاره 72
- بررسی و نقد 72
- 4-2-1 آنس و اَبصر 72
- اشاره 72
- اشاره 75
- 4-2-2 حلف و قسم 75
- بررسی و نقد : 75
- اشاره 77
- 4-2-3 زوج و امرأه 77
- بررسی و نقد 78
- بررسی و نقد 80
- اشاره 80
- 4-2-4 انس و انسان 80
- 4-2-5 نعمت و نعیم 82
- بررسی و نقد 82
- اشاره 82
- ترجمه 87
- 4-2-6 یؤَیِّدُ و یقوی ( از مسائل نافع ابن ازرق ) 87
- اشاره 87
- 4-2-7 ألفی و وَجَد ( از مسائل نافع ابن ازرق ) 89
- اعتراف بنت الشاطی به ناتوانی در اثبات عدم ترادف 89
- تفاوت معنایی ارائه شده توسط بنت الشاطی 92
- 4-2-8 « فاز » و « سَعِدَ و نجا » ( از مسائل نافع ابن ازرق ) 92
- بررسی و نقد 93
- 4-2-9 « سواء » و « عدل » 94
- ترجمه: 94
- اشاره 94
- 4-2-10 « فلک و سفینه » و مشحون و الممتلئه » 96
- اشاره 96
- ترجمه: 97
- اشاره 99
- خلاصه و نتیجه: 99
- منابع و مآخذ 100
1- اعجاز بیانی قرآن ص 403
2- الاعجاز بیانی ص 396
3- الاعجاز بیانی قرآن ص 402
خلاصه و نتیجه:
اشاره
در این فصل بررسی و نقد دیدگاه و روش بنت الشاطی هر یک جداگانه مطرح می گردد. در نقد دیدگاه بنت الشاطی مواردی قابل تأمل است.اول اینکه از برخی از آیات قرآن برداشت می شود که کتاب روشن و مبین خداوند متعال که به زبان عربی نازل شده است و بارها در قرآن کریم بر این معنا تأکید شده است باید همان خصوصیت ز بانی ِ زبان عربی را داشته باشد تا برای مخاطب قابل فهم باشد .پس اگر ترادف در زبان عربی وجود دارد در زبان قرآن نیز وجود دارد. دوم اینکه بر خلاف گفته ی بنت الشاطی ، شاهدی مبنی بر فهمِ اعرابِ عصرِ نزول از عدم ترادف در قرآن به عنوان یک اعجاز بیانی نداریم .سوم اینکه تفاوت معنایی، که یک کلمه در سیاق های مختلف دارد ربطی به معنی خود واژه ندارد و نباید این تفاوت های معناییِ سیاق را در بیان عدم ترادف به کار گرفت .چهارم اینکه خود بنت الشاطی در بعضی موارد اعتراف به ناتوانی در بیان اثبات عدم ترادف داشته است.پنجم اینکه غیر از بنت الشاطی بزرگانِ دیگری مانند خطابی و ابن الاعرابی نیز اعتراف به ناتوانی در بیان عدم ترادف بعضی کلمات کرده اند با اینکه خود از مدافعان سرسخت عدم ترادف بوده اند . ششم اینکه ماهیت اثبات عدم ترادف ،بنا به دلایلی که ذکر شده است ،ماهیتی ،دست نیافتنی است.واما در نقد روش بنت الشاطی پس از مطالعه ی کل کتاب اعجاز بیانی ده مورد به ذهن حقیر آمد که بیان بنت الشاطی در عدم ترادف بین آنها قابل تأمل است و به نظر می رسد او در تبیین عدم ترادف بین آنها به تکلف افتاده است.البته بنت الشاطی در بسیاری موارد در بیان عدم ترادف بین کلمات موفق بوده است که نمونه هایی ذکر شده است .مثلا در بیان عدم ترادف بین جفت واژه های ((رؤیا و حلم ))،((نأی و بعد))و((انداد و مثل)) موفق بوده است ولی در موارد اندکی -که بالغ بر ده جفت کلمه می شود- بیان بنت الشاطی در عدم ترادف آنها ناقص و متکلفانه به نظر می رسد .این ده جفت واژه عبارتند از:((انس و ابصر))،((حلف و قسم ))،((زوج و امرأه))،((انس و انسان))،((نعمت و نعیم ))،((یؤید و یقوی ))،((الفی و وجد))،((فاز و سعد))،((سواء و عدل ))و((فلک و سفینه)). بنا بر این دیدگاه عدم ترادف در قرآن مجید ،دیدگاه قابل دفاعی نیست.
ا لحمدلله و السلام علی من اتبع الهدی