تربت پاک: معرفی تخت فولاد اصفهان صفحه 22

ص:22

جلوه های معنوی و عبادی در تخت فولاد:

مسجد

اشاره

در گورستان تخت فولاد به دلیل فضای آرام و خلوت آن که محل مناسبی برای عبادت مؤمنین می باشد مساجد پر رونقی ساخته شده که گواه بر معنویت خاص این مکان می باشد.

مساجد موجود در تخت فولاد:

مسجد مصلی

«مساجد جمعه خصوصاً مساجدی که برای شهرهای بزرگ ساخته می شد کمتر اتفاق می افتاد که گنجایش تمام مومنین مردان مسلمان بالغ آزاد را که مقید به نماز جماعت بودند داشته باشد و به طریق اولی ممکن نبود که تمام افراد مسلمان در ایام عید فطر و عید قربان را به هنگام دعاهای دست جمعی و عمومی که در موقع شیوع وبا و طاعون و خشکسالی های بسیار طولانی خوانده می شد، در آن جمع شدند.

در اینگونه مواقع مراسم نماز و دعا در زمین های وسیع و آزادی به نام مصلی که عموماً در کنار شهر بود برگزار می شد، به قول ژرژ مارسه مصلی نماز خانه ای در هوای آزاد بود.» (1)

بنابراین مصلی یعنی محل اجتماع خاص و عام، قطعه زمین وسیع و آزادی بوده است محصور یا غیر محصور که بر حسب افزایش یا نقصان وسعت و عدد سکنه شهر گاهی مورد استفاده قرار می گرفته و گاهی متروک می شده است.

مصلای مشهد زمین مشجری است که امروز محصور شده است. تقریباً در چند کیلومتری دروازه پایین خیابان، مصلای طرق جزیی از دست است در چند کیلومتری جنوب غربی مشهد. مصلای یزد اول در مرکز شهر بوده امروز میدان وسیعی است که دور تا دور آن ساختمان مدرسه است. مصلای همدان تپه ای است عریان در جنوب شهر کنونی، مصلای اصفهان در خارج از برچ و باروی شهر و نزدیک دروازه طوقچی بوده است. این قبیل اماکن که به ندرت مورد استفاده قرار می گرفته و ممکن بوده که پس از اندک زمانی متروک شود و از انتفاع اصلی بیفتد هرگز در ردیف بناهای مهم و معظم تاریخی قرار نگرفته اند. همین امر خود توجیه می کند که چرا علی رقم تعداد زیادی از مصلاها که مصنفین و مولفین مسلمان در کتب خود به آنها اشاره کرده اند. تعداد بناهایی که به این عنوان نامگذاری شده چه اهمیتی دارد.

مصلای تخت فولاد قریب بیست جریب مساحت دارد که سنوات پیشین روز بیست و یکم رمضان و شبهای جمعه مشحون از جمعیت بود.

11672