تربت پاک: معرفی تخت فولاد اصفهان صفحه 60

ص:60

1- دایره المعارف بزرگ اسلامی جلد 1.

انواع آب انبار:

آب انبارها را می توان بر اساس شکل و طرز ساختمان مخازن و نوع پوشش آنها، عناصر به کار رفته شده برای تهویه و تبرید آب، نوع دسترسی به مخازن و فضاهای ارتباط دهنده، نحوه آب رسانی به مخازن و همچنین از نظر تزئینات به کار رفته در آنها از یکدیگر متمایز ساخت.

از این گذشته آب انبارها بر حسب خصوصیات منطقه ای و سلیقه سازندگان محلی، سبک های مشخصی دارند که می توان آنها را از نظر سبک شناسی نیز بررسی نمود.

آب انبارهایی که معمولاً در مراکز شهرها در کنار اماکن مذهبی، آموزشی، رفاهی و تجاری ساخته می شوند. نمونه بازمانده این آب انبارها نشان می دهد که اینها نسبت به انواع دیگر دارای ظرفیت بیشتری بوده می توانستند نیاز محلات پر جمعیت شهری را برای ماهها تامین نمایند.

اهمیت حیاتی این بنا برای شهرها موجب می شد که در انتخاب نوع و کیفیت مصالح و ساختمان دقت بیشتری اعمال گردد و اضافه بر اجزاء ضروری، سر در و کتیبه، جلو خان، پله هایب پهن بادگیری های بلند، تزئینات گوناگون برای آنها طرح و تعبیه گردد.

از نمونه های این آب انبار در گورستان تخت فولاد می توان به نمونه های زیر توجه نمود:

1- آب انبار مصلی

2- آب انبار رکن الملک

3- آب انبار کازرونی

4- آب انباری ریزی

در میان آب انبارها برخی از ارزش و والای معماری و هنری خاص برخوردارند.

نمایی از آب انبار کازرونی

برخی از آب انبارهای بزرگ، دارای دو پلکان جداگانه اند تا رفت و آمد به آنها به اسامی انجام پذیرد دو پله ای بودن آب انبار گاهی نیز یکی دو راه پله خصوصی و دیگری عمومی است. در آب انبار رکن الملک یک پله از داخل تکیه آباده ای و مسجد رکن الملک بوده و پله دوم از خیابان فیض جهت عموم مردم و به صورت استفاده حمام بوده است.

در برخی نقاط دو پله مربوط به دو فرهنگ و دو قوم است مانند آب انبار روستای رحمت آباد یزد که یک پله جهت استفاده مسلمانان و دیگری جهت استفاده زرتشتیان بوده است.

0