سیمای صالحان در قرآن صفحه 137

(انبیاء: 85 و 86)

وَاذْکُرْ إِسْمَاعِیلَ وَالْیَسَعَ وَذَاالْکِفْلِ وَکُلٌّ مِنْ الْأَخْیَارِ. (ص: 48)

در این آیات، خداوند اسماعیل را در گروه شکیبایان و شایستگان و نیکانی می شمرد که به رحمت الهی رسیده اند.

باشکوه ترین فصل زندگی اسماعیل، ماجرای گردن نهادن او به فرمان الهی بود که قربانی شدن او را می خواست و این تسلیم از ایمان و یقین و رضای کامل او سرچشمه می گرفت. در قرآن،(1) ماجرا به این صورت بیان شده است که ابراهیم از خداوند فرزند صالحی خواست و خداوند او را به نوجوانی(2) بردبار بشارت داد. مدتی بعد ابراهیم، خوابی دید که بر اساس آن مأموریت یافت فرزندش را قربانی کند. پس چون خواب را با فرزند در میان گذاشت، او با دلی آرام و بدون کوچک ترین مخالفت یا احتیاط و درنگ، فرمان خدا را پذیرفت و پدر را به اجرای آن تشویق کرد.

هر دو آماده اجرای این دستور شگفت شده بودند که خداوند به ابراهیم خطاب کرد وظیفه خویش را انجام داده است. آن گاه قربانی عظیمی را فدایی اسماعیل قرار داد. نکات آموزنده رفتار اسماعیل را با استناد به آیات قرآنی می توان چنین برشمرد:(3)

یک _ «یا ابَتَِ افْعَل ما تُؤْمَرْ؛ ای پدر! آنچه مأموری انجام ده.» (صافات: 102) این پاسخ اسماعیل، آکنده از ادب و فروتنی و آرام کننده قلب پدر بود. او با سکوت در برابر پدر، نهایت فروتنی را از خود نشان داد.

دو _ اسماعیل با قاطعیت خود برای انجام فرمان الهی، دل ابراهیم را آرام ساخت و به او اطمینان داد که این فرمان، از سوی خداوند است و جز

1- نک: صافات: 100 _ 107.
2- گروهی از مفسران، سن اسماعیل را هنگام ماجرا سیزده سال ذکر کرده اند. مجمع البیان، ج 7 و 8، ص 706؛ تفسیر نمونه، ج 19، ص 111.
3- نک: المیزان، ج 6، صص 273 و 274.