- دیباچه 1
- اشاره 2
- پیش گفتار 2
- 1. رفتار 3
- اشاره 3
- مفهوم شناسی 3
- 2. صالحان 4
- 1. یکتاپرستی 7
- فصل اول: رابطه صالحان با خدا 7
- اشاره 7
- 2. ایمان آمیخته با یقین 8
- 3. پرهیزکاری 9
- 4. خدا دوستی 10
- 5. توکل 11
- 6. صبر و رضا 13
- 7. شکرگزاری 14
- 8. بیم و امید 16
- 9. یاد خدا 18
- 10. راز و نیاز 20
- 11. انس با کلام خدا 22
- 12. نیایش شبانه 23
- 13. نماز خاشعانه 25
- فصل دوم: رابطه صالحان با خویشتن 28
- اشاره 28
- 1. خودشناسی 28
- اشاره 28
- الف) خودیابی 30
- ب) اعتماد نکردن به نفس 32
- ج) هدفمندی، ثمره خودشناسی 33
- 2. خودسازی 34
- اشاره 34
- الف) مبارزه با نفس 34
- یک _ تعریف تزکیه 36
- اشاره 36
- ج) تزکیه نفس 36
- ب) محاسبه نفس 36
- دو _ لزوم و اهمیت تزکیه 37
- گام اول _ دردمندی 39
- گام دوم _ پیراستن نفس 39
- سه _ مراحل تزکیه 39
- اشاره 39
- گام سوم _ پاسبانی از دل 40
- گام چهارم _ دل بستن به آفریدگار 40
- گام پنجم _ خودآرایی 41
- گام ششم _ یاری خواستن از خداوند 41
- چهار _ روش تزکیه و تهذیب نفس 42
- 1. رفتار صالحان با پدر و مادر 43
- فصل سوم: رابطه صالحان با خانواده و خویشان 43
- اشاره 43
- اشاره 43
- ب) رعایت نهایت ادب و احترام 44
- الف) نیکی به پدر و مادر 44
- ج) شیوه سخن گفتن با پدر و مادر 45
- د) فروتنی ویژه در برابر پدر و مادر 45
- ه_) یاد پدر و مادر و دعا برای آنها 46
- 2. رفتار صالحان با همسر 46
- اشاره 46
- ب) برآورده ساختن نیاز جنسی 47
- الف) دوستی و مهربانی 47
- ج) پاکیزگی و آراستگی 48
- د) هم نشینی نیکو 49
- ه_) سرپرستی مرد در خانواده 50
- و) مشاوره و سازش 51
- ز) پای بندی به تعهدات 52
- اشاره 53
- 3. رفتار صالحان با فرزند 53
- ب) احترام به فرزند 54
- الف) محبت به فرزند 54
- ج) گذشت و بخشش 55
- ه_) تربیت صحیح 56
- د) دعا برای فرزند 56
- و) روش های صالحان در تربیت فرزند 58
- اشاره 58
- یک _ پرورش ایمان 58
- سه _ آموزش اخلاق 60
- دو _ کوشش برای برپا داشتن نماز 60
- چهار _ پیش گیری از انحراف اخلاقی فرزندان 61
- 4. رفتار صالحان با خویشاوندان 62
- اشاره 64
- 1. رفتار صالحان در عرصه اخلاق و ادب 64
- فصل چهارم: رابطه صالحان با جامعه 64
- اشاره 64
- ب) یتیم نوازی 65
- الف) همسایه داری 65
- ج) مهمان داری 66
- د) مهرورزی و دوستی 67
- ه_) خوش رفتاری 69
- اشاره 69
- یک _ خوش رویی 69
- سه _ خوش خویی 70
- دو _ خوش صحبتی 70
- و) مردم داری 71
- ز) گذشت 72
- ح) فروتنی 72
- ط) بردباری 73
- ی) خدمت گزاری 73
- اشاره 73
- یب) اصلاح میان مردم 74
- یا) ایثار 74
- یج) وفای به عهد و پیمان 75
- ید) امانت داری 76
- یه) احترام به حقوق دیگران 77
- یک _ احترام به جان یکدیگر 77
- اشاره 77
- دو _ احترام به مال 77
- سه _ احترام به ناموس 78
- چهار _ احترام به آبرو 78
- یز) حفظ حجاب و پوشش مناسب 82
- یو) پاکیزگی و آراستگی 82
- یح) فروتنی در راه رفتن 83
- یط) نیکو سخن گفتن 84
- 2. رفتار صالحان در عرصه فرهنگ 85
- اشاره 85
- الف) امر به معروف و نهی از منکر 86
- ب) مبارزه با سنت های نادرست 87
- 3. رفتار صالحان در عرصه اقتصاد 88
- اشاره 88
- اشاره 89
- یک _ کار و تلاش 89
- ب) فعالیت های سالم اقتصادی 89
- الف) دیدگاه قرآن درباره ثروت و رفاه 89
- اشاره 90
- اول _ تنظیم اسناد تجارتی 90
- دو _ رعایت مقررات در روابط مالی 90
- ج) ارزش های رفتاری یک _ میانه روی در مصرف 93
- دوم _ آسان گیری در روابط اقتصادی 93
- اشاره 93
- یک _ میانه روی در مصرف 93
- دوم _ معنای اسراف 94
- اول _ معنای بُخل 94
- سوم _ معنای تبذیر 95
- دو _ خویشتن داری در حال فقر 95
- سه _ حمایت مالی از نیازمندان 96
- چهار _ پرداخت مالیات های شرعی 98
- اشاره 98
- اول _ زکات 99
- د) انحراف در امور مالی 100
- دوم _ خمس 100
- یک _ دادوستد غیرعاقلانه 100
- اشاره 100
- دو _ رشوه 101
- سه _ رباخواری 102
- چهار _ کم فروشی و کلاهبرداری 103
- اشاره 104
- یک _ مشارکت سیاسی 104
- اشاره 104
- 4. رفتار صالحان در عرصه سیاست 104
- الف) رفتار صالحان با زمام دار صالح 104
- دو _ فرمان بری از حکومت اسلامی 106
- سه _ حفظ وحدت و هم دلی 108
- چهار _ نظارت همگانی بر قدرت 109
- اشاره 109
- ب) رفتار صالحان با حکومت نامشروع 109
- یک _ حضرت موسی 110
- دو _ مؤمن آل فرعون 110
- چهار _ اصحاب کهف 111
- پنج _ ساحران بنی اسرائیل 111
- سه _ لقمان حکیم 111
- ج) حکومت صالحان 112
- اشاره 112
- یک _ شرایط و ویژگی های رهبر شایسته 113
- اشاره 113
- اول _ دانش و آگاهی 114
- دوم _ عدالت 114
- سوم _ تدبیر و توانایی 115
- دو _ شیوه حکمرانی صالحان 116
- اول _ نگرش درست به قدرت 116
- اشاره 116
- دوم _ برپا داشتن ارزش ها 117
- سوم _ قانون گرایی 118
- پنجم _ مشورت با مردم 119
- چهارم _ دادگستری 119
- اشاره 121
- اشاره 121
- اشاره 121
- 1. پیامبران اولوالعزم 121
- فصل پنجم: معرفی اسوه های صالحان در قرآن 121
- الف) حضرت محمد صلی الله علیه و آله، اسوه رحمت و مهربانی 121
- یک _ اخلاق پسندیده پیامبر 121
- اشاره 121
- اول _ گذشت بی اندازه 122
- دوم _ نرمخویی و مدارا 123
- دو _ دین داری پیامبر 124
- سوم _ محبت به کودکان 124
- چهارم _ مشورت با مردم 124
- ب) حضرت نوح علیه السلام، اسوه استقامت و دل سوزی 125
- اشاره 125
- دو _ درخواست نکردن مزد 126
- یک _ نُصح 126
- ج) حضرت ابراهیم، اسوه توحید 127
- چهار _ نراندن مؤمنان مستضعف 127
- سه _ دل سوزی 127
- د) حضرت موسی، اسوه مبارزه با استکبار 130
- اشاره 130
- دو _ مبارزه با انحراف ها و خرافه ها 131
- یک _ توجه، دعا و زاری به درگاه الهی در همه حال 131
- 2. دیگر پیامبران الهی 132
- اشاره 132
- الف) آدم، اسوه بازگشت به سوی خدا 132
- ه_) حضرت عیسی، اسوه فروتنی و ساده زیستی 132
- ب) ادریس، اسوه آموختن و تدریس 133
- ج) هود، اسوه صراحت در پیام رسانی 134
- ه_) صالح، اسوه صبر و متانت در برخورد با مخالفان 135
- د) لوط، اسوه مبارزه با فساد اخلاقی 135
- و) اسماعیل، اسوه تسلیم 136
- ح) یوسف، اسوه عفت و امانت 138
- اشاره 138
- ز) یعقوب، اسوه صبر و گذشت 138
- دو _ پاک دامنی 139
- یک _ خدا محوری 139
- سه _ تلاش برای دفع کامل اتهام 139
- چهار _ حلم، گذشت و بزرگواری 140
- ط) ایوب، اسوه شکیبایی و زاری به درگاه خدا 141
- پنج _ گرامی داشت پدر و مادر 141
- ی) شعیب علیه السلام، اسوه در اصلاح اقتصادی 142
- اشاره 142
- یک _ جهاد شجاعانه در راه خدا 143
- اشاره 143
- یا) داوود، اسوه کار و تلاش در صنعت و هنر 143
- دو _ داوری عادلانه 143
- اشاره 144
- یب) سلیمان، اسوه زمام داری 144
- یک _ نظارت بر تمام نیروهای تحت فرمان 144
- سه _ ساده زیستی و خودکفایی 144
- دو _ زمینه سازی برای تفاهم و آزادی بیان 145
- یج) یونس، اسوه تسبیح و توسل 146
- ید) زکریّا، اسوه پیش تازی در نیکوکاری 147
- یه) یحیی، اسوه شهادت 148
- 3. زنان اسوه 149
- اشاره 149
- الف) مریم، اسوه عفت و صدق 149
- ب) آسیه، اسوه پایداری در ایمان 150
- ج) فاطمه علیهاالسلام، کامل ترین اسوه و جامع صفات حسنه 151
- اشاره 151
- یک _ آیه تطهیر 151
- دو _ آیات سوره «هل اتی» 151
- فصل ششم: پاداش صالحان 154
- 3. روزی الهی 154
- 4. یاری الهی 154
- 1. هدایت پروردگار 154
- 2. ولایت و سرپرستی خداوند 154
- اشاره 154
- 9. عزت و سربلندی 155
- 8. امنیت 155
- 5. مهر و محبت الهی 155
- 7. محبوبیت 155
- 6. رحمت الهی 155
- 10. خوش بختی و سرانجام نیک 155
- 16. یاری فرشتگان 156
- 14. اصلاح امور 156
- 11. زندگی پاک 156
- 13. آسان شدن کارها 156
- 15. بهره مندی از دعای فرشتگان 156
- 12. گشایش در امور 156
- 17. برآورده شدن دعا 157
- 20. مرگ آسان 157
- 18. نجات از غم 157
- 19. بخشش و زدودن بدی ها 157
- کتاب نامه 158
اطاعت از آن، راه دیگری ندارد.
سه _ «سَتَجِدُنی إنْ شاءَ اللّه ُ مِنَ الصّابِرین؛ ان شاءاللّه مرا از شکیبایان خواهی یافت.» (صافات: 102) این جمله، نشان دهنده ادب الهی اسماعیل در برابر پروردگار و نفی استقلال از خود، در این ماجراست.
چهار _ حلم(1) و صبر اسماعیل که خدا به آن شهادت داده بود، در این ماجرا، ثابت و آشکار شد.
ز) یعقوب، اسوه صبر و گذشت
ز) یعقوب، اسوه صبر و گذشت
یعقوب یا اسرائیل، فرزند اسحاق و نوه حضرت ابراهیم است. او در طول زندگی اش، مصیبت ها و حوادث تلخی را تحمل کرد که دشوارترین آنها فراق چندین ساله(2) یوسف، عزیزترین فرزندش بود. وی با دانش خدادادی خود، از منزلت والای یوسف آگاه بود. ازاین رو، از دست دادن وی برایش سخت گران آمد و او را در اندوهی سنگین فرو برد، ولی لحظه ای از یاد خدا و سپاس نعمت های او غافل نگشت، بلکه با توکل به پروردگار، شکیبایی ورزید و همواره به رحمت و گشایش الهی امیدوار بود. به همین دلیل، چون خبر مرگ یوسف را به او دادند، گفت: «فَصبرٌ جمیلٌ؛ پس اینک صبری نیکو می کنیم». (یوسف: 18)
بخشیدن فرزندان خطاکار و حسود و بالاتر از آن، آمرزش خواهی برای آنان که با سهل انگاری یا خیانت، سبب این فراق شده بودند، نهایت کرامت و بزرگواری آن حضرت را نشان می دهد.
ح) یوسف، اسوه عفت و امانت
اشاره
ح) یوسف، اسوه عفت و امانت
زیباترین داستان قرآن، مربوط به یوسف است که به حقیقت، تبلور کامل
1- «فَبَشَّرناهُ بِغُلمٍ حَلیمْ؛ پس او را به پسری بردبار مژده دادیم». صافات: 101
2- نک: در روایات بین هفده تا هشتاد سال نقل شده ولی محمدباقر مجلسی بر اساس بعضی روایات، بیست سال را ارجح می داند. حیاه القلوب، ج 1، ص 195.