سیمای صالحان در قرآن صفحه 29

سَنُرِیهِمْ آیَاتِنَا فِی الاْفَاقِ وَفِی أَنْفُسِهِمْ حَتَّی یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ. (فصلت: 53)

به زودی، نشانه های خود را در افق های جهان و در وجودشان، بدیشان خواهیم نمود تا برایشان روشن شود که او حق است.

ولی برای آیات انفس، امتیاز قائل شده است و کسانی را که به خویشتن خویش نمی پردازند تا آیات الهی را در درون خود دریابند، این گونه نکوهش می کند: «وَ فی أنفُسِکُم أَفَلا تُبْصِروُن؛ و در خودتان نیز آیاتی است، مگر نمی بینید؟» (ذاریات: 21) بنابراین، منظور از پرداختن به خود، این است که انسان با نگاهی دقیق به وجود خویش و استعدادها و کشش های درونی خود، هدف اصلی و کمال نهایی و نیز مسیر سعادت و پیشرفت حقیقی را بشناسد و پیوندهای خود با دیگران را نادیده نینگارد.(1)

جایگاه انسان در جهان هستی، ارزش وی را می نمایاند. خداوند، آدمی را گرامی داشته،(2) او را جانشین خود در زمین قرار داده(3) و جهان و آنچه را در اوست، برای وی آفریده است.(4) نوای قلب بشر بخشی از آهنگ موزونی است که در کلّ این هستی هدف دار نواخته می شود و ارزش وی، به وجود انسانی او و روح شریف الهی است که در کالبدش دمیده شده است و باید به هر قیمتی حفظ شود. امام علی علیه السلام می فرماید: «لَبَئِسَ المَتْجَر أَنْ تَرَی الدُّنیا لِنَفْسِکَ ثَمَنا؛ چه بد معامله ای است که دنیا را بهای خود بدانی».(5)

از امام سجاد علیه السلام نیز پرسیدند: از میان مردم چه کسی باارزش تر است؟ فرمود: «آن کس که همه دنیا را با خویش برابر نداند.»(6) پس شایسته ترین خریدار

1- خودشناسی برای خودسازی، ص 12.
2- «وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنی آدَمَ ...». اسراء: 70
3- «إنّی جاعِلٌ فی الأرضِ خَلیفَه...». بقره: 30
4- «وَ خَلَقَ لَکُم ما فِی الأرضِ جَمیعا». بقره: 29
5- نهج البلاغه، خطبه 32، ص 32.
6- ابن شعبه حرّانی، تحف العقول، تصحیح: علی اکبر غفاری، مؤسسه نشر اسلامی، 1363، چ 2، ص 278.