سیمای صالحان در قرآن صفحه 37

آلودگی ها(1) به کار می رود. تزکیه، راه عملی رشد و پاکیزگی نفس است؛ یعنی روح آدمی با قدم گذاشتن در مسیر مستقیم احکام الهی، شروع به تزکیه خود می کند و تا در عمل نکوشد، تلاشش نمودی ندارد. بنابراین، تنها راه رشد روح، عمل به دستور شرع است.(2)

به عبارت دیگر، تزکیه، آراستن نفس به تقواست.(3) دایره فراگیری تزکیه گسترده است، چنان که علامه طباطبایی می نویسد:

تزکیه، پاک کردن [نفس] از آلودگی است و شامل پاکی از اعتقادات فاسد مانند کفر و شرک و پاک کردن از ملکات رذیله و اخلاق ناپسند مانند تکبّر و بخل و پاکی از اعمال شنیع مانند زنا و قتل نفس نیز می شود.(4)

تزکیه همان رشد دادن نفس است؛ یعنی شکل دادن و سمت وسو بخشیدن به استعدادها، خواست ها، کشش ها و فعالیت های حیاتی نفس، چنان که قدسیه، خاموش کردن استعدادهاست.(5)

آیت الله طالقانی در پرتویی از قرآن می نویسد:

اگر انسان با قدرت تقوا، انگیزه های شهوت و امیال را از طغیان بازدارد و آنها را در طریق وصول به مطلوب، هماهنگ نماید، نفس از آلودگی ها پاک می شود و استعدادهای آن رشد می یابد و خود شخصیت اراده کننده، از بند جاذبه های پست، رها و آزاد می گردد و به زندگی برتر و جاوید می رسد.(6)

دو _ لزوم و اهمیت تزکیه

دو _ لزوم و اهمیت تزکیه

وَنَفسٍ وَ ما سَوّاها...قَدْ أفْلَحَ مَنْ زکّیها وقَد خابَ مَن دَسّهَا. (شمس: 7_10)

1- تفسیر نمونه، ج 27، ص 479.
2- تفسیر موضوعی قرآن مجید، ج 5، ص 359.
3- المیزان، ج 6، ص 182.
4- المیزان، ترجمه: سید محمد باقر موسوی همدانی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ج 1، ص 496.
5- سید محمود طالقانی، پرتوی از قرآن، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1345، چ 2، ج 6، ص 12؛ خودشناسی برای خودسازی، ص 18.
6- پرتوی از قرآن، ص 13.