سیمای صالحان در قرآن صفحه 57

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَکُمْ وَأَهْلِیکُمْ نَارا وَ قُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجَارَهُ. (تحریم: 6)

ای کسانی که ایمان آورده اید! خودتان و کسانتان را از آتشی که سوختِ آن مردم و سنگ هاست، حفظ کنید.

امام علی علیه السلام در تفسیر این آیه می فرماید: «خود و خانواده تان را به انجام کارهای خیر عادت دهید و به آنان تربیت و رفتار نیک بیاموزید.»(1) پیامبر نیز فرمود: «هیچ هدیه ای از طرف پدر به فرزند، بهتر از ادب و تربیت نیکو نیست.»(2) و به فرموده امام صادق علیه السلام: «حق فرزند بر پدر این است که در تربیت او بسیار بکوشد.»(3) از دیدگاه اسلام، تربیت؛ مجموعه روش هایی است که از ابتدای تولد و حتی پیش از آن باید به کار برد تا استعدادهای نهفته در وجود انسان رشد کند و در مسیر تکامل قرار گیرد.(4)

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله مراحل نخست رشد انسان را به سه بخش تقسیم می کند و می فرماید:

فرزند در هفت سال نخست، سرور و آقا، در هفت سال دوم، مطیع و فرمان بردار و در هفت سال سوم وزیر و مسئول است.(5)

با الهام از این سخن پیامبر بزرگوار اسلام، دوران کودکی، نوجوانی و جوانی انسان را تا 21 سالگی، می توان به ترتیب با سه مرحله سروری، اطاعت و وزارت تطبیق داد. در حدیث دیگری، اصول تربیتی متناسب با دوران کودکی، نوجوانی و جوانی چنین مشخص شده است:

دَع اِبنَکَ یَلعَبُ سَبعَ سِنینَ وَ یُؤدِّب سَبعَ سِنینَ وَ اَلْزِمهُ نَفْسَک سَبعَ سِنینَ.(6)

1- المیزان، ج 19، ص 689.
2- مستدرک الوسائل، ج 15، ص 164.
3- بحارالانوار، ج 75، ص 236.
4- رضا فرهادیان، آنچه والدین و مربیان باید بدانند، قم، رئوف، 1371، چ 5، ص 7.
5- رضا فرهادیان، آنچه والدین و مربیان باید بدانند، قم، رئوف، 1371، چ 5، ص 9، به نقل از: مکارم اخلاق، ص 222.
6- وسائل الشیعه، ج 21، ص 475.