سیمای صالحان در قرآن صفحه 6

بنابراین، انسان صالح همان انسان کامل است؛ کسی که همه استعدادها و ارزش های انسانی در او به صورت هماهنگ رشد کرده و به کمال رسیده است. شهید مطهری در این باره می نویسد:

کمال انسان در تعادل و توازن اوست؛ یعنی انسان با داشتن این همه استعدادهای گوناگون، فقط به سوی یک استعداد گرایش پیدا نکند و استعدادهای دیگرش را مهمل و معطل نگذارد و همه را در یک وضع متعادل، همراه هم رشد دهد. پس انسان کامل در همه میدان های انسانی، قهرمان است.(1)

در این مجموعه به همه جنبه های رفتاری صالحان از نظر فردی و اجتماعی؛ سیاسی و عبادی؛ مادی و معنوی و روحی و اخلاقی توجه شده است.

گفتنی است صلاح و کمال مراتبی دارد و صالحان دارای مراتبی هستند. ازاین رو، برخی پیامبران الهی از خداوند می خواستند که آنها را در گروه صالحان قرار دهد(2) یا به آنان ملحق سازد(3) و این، نه تحصیل حاصل، بلکه از باب کمال طلبی و بالا بردن مقام بوده است.(4)

به تصریح قرآن، هر کس ایمان آورد و کارهای شایسته کند، در ردیف صالحان قرار خواهد گرفت: «الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَنُدْخِلَنَّهُمْ فِی الصَّالِحِینَ». (عنکبوت: 9) پس نباید حلقه صالحان را چنان تنگ کرد که مخاطبان از راه یافتن به آن ناامید شوند؛ زیرا داشتن ایمان کامل و پیراسته از هرگونه شرک و انجام عمل صالح به شایسته ترین شکل، امری دشوار، ولی امکان پذیر است.

1- مرتضی مطهری، انسان کامل، انتشارات صدرا، چ 20، صص 41 _ 59. با تلخیص
2- نک: نمل: 19.
3- نک: یوسف: 101.
4- نک: علامه سید محمدحسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1362، ج 20، صص 303.