سیمای صالحان در قرآن صفحه 86

علوم و هنرها دلالت دارد.(1)

پیامبران و مصلحان الهی، برای بازسازی جامعه انسانی و حفظ آن از انحراف ها و خرافات و هرگونه پلیدی، برانگیخته شدند. آنان برای این منظور، مردم را به آداب نیکو و دیدگاه های درست فرامی خواندند و برای حفظ ارزش های انسانی، دستورهایی داده اند. بنابراین، بخش بزرگی از فعالیت آنان در عرصه فرهنگی بوده و سزاوار است امروزه نیز، شایستگان با همت بیشتری راه آنان را ادامه دهند.

پیشوایان دینی، خود را اصلاح گران جامعه و هدف دعوت خود را، اصلاح فرهنگ جامعه انسانی معرفی می کردند: «إِنْ أُریدُ إِلاَّ اْلإِصْلاحَ مَا اسْتَطَعْتُ؛ [شعیب گفت:] من قصدی جز اصلاح [جامعه] تا آن جا که بتوانم، ندارم». (هود: 88)

امامان شیعه نیز افتخار می کردند که خود را مصلح بنامند. امیر مؤمنان، علی علیه السلام خطاب به پروردگار می فرمود: «وَ نُظْهِر الإصْلاحَ فی بِلادِک؛ می خواستیم در سرزمین های تو اصلاح گری کنیم».(2)

امام حسین علیه السلام نیز هدف خود را از قیام، اصلاح امت بیان می کند: «إنَّما خَرَجْتَ لِطَلبِ الأْلاحِ فی اُمَّهِ جَدّی؛ فلسفه نهضت من اصلاح گری در امت جدم بود».(3)

الف) امر به معروف و نهی از منکر

الف) امر به معروف و نهی از منکر

نخستین و مهم ترین اقدام در زمینه اصلاحات فرهنگی «امر به معروف» و «نهی از منکر» است. که خداوند در بیان رسالت پیامبر اسلام، آن را بر دیگر امور مقدم می شمرد: «یَأْمُرُهم بِالمَعْرُوفِ وَ یَنْههُم عَنِ المُنْکَرِ...؛ [همان پیامبری

1- بروس کوئن، درآمدی بر جامعه شناسی، ترجمه: محسن ثلاثی، تهران، توتیا، 1381، چ 11، صص38 _ 40.
2- نهج البلاغه، خطبه 131، ص 129.
3- مجموعه آثار، ج 20، ص 210، به نقل از: مقتل خوارزمی، ج 1، ص 188.