سیمای صالحان در قرآن صفحه 97

نیکو یاد شده که گیرنده اش خداوند است.(1) ذکر انفاق در کنار نماز در برخی آیه ها،(2) اهمیت آن را می رساند. در کنار تشویق مسلمانان به انفاق و احسان، بارها به این کار پسندیده امر شده(3) و در چند آیه نیز با لحنی نسبتا شدید، کیفر ترک آن بیان می شود.(4)

هر کس در حدّ توان خود در برابر نیازمندان مسئول است؛ دراین میان، ثروتمندان مسئولیت ویژه ای دارند. برای آنان کوتاه ترین راه رسیدن به سعادت و تکامل و قرار گرفتن در گروه نیکوکاران،(5) رسیدگی به اوضاع فقیران و یتیمان، اطعام بیچارگان و تلاش برای فقرزدایی است.

از دیدگاه قرآن، انفاق کردن و صدقه دادن با شرایط ویژه ای باید همراه باشد تا به درگاه خداوند پذیرفته گردد که در اینجا از چند مورد آنها یاد می کنیم:(6)

اول _ برای خشنودی خدا باشد، نه ریاکارانه و با انگیزه جلب توجه دیگران یا خودنمایی!

وَمَا آتَیْتُمْ مِنْ زَکَاهٍ تُرِیدُونَ وَجْهَ اللّه ِ فَأُوْلَئِکَ هُمْ الْمُضْعِفُونَ. (روم: 39)

آنچه صدقه می دهید، درحالی که خشنودی خدا را خواستارید، آنهاست که فزونی می یابد.

دوم _ با احترام همراه باشد؛ یعنی به شخصیت نیازمند لطمه نزند. برای مثال با منت گذاشتن و آزار فرد نیازمند او را تحقیر نکند که چنین انفاقی بی ارزش است، چنان که خداوند می فرماید:

1- نک: «مَن ذَاالذی یُقرضُ اللّه َ قَرضا حَسنا... واللّه ُ یَقْبِضُ وَ یَبصُطُ». بقره: 245
2- نک: بقره: 4؛ انفال: 3.
3- «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَیِّباتِ ما کَسَبْتُمْ». بقره: 297
4- نک: مدثر: 42 _ 44؛ ماعون: 4 _ 7.
5- «لَنْ تَنالُوا البِرَّ حتّی تُنْفِقوا...». آل عمران: 92
6- نک: اخلاق در قرآن، صص 316 _ 322.