شناختنامه حضرت فاطمه معصومه علیها السلام و شهر قم صفحه 267

آستانه حضرت فاطمه معصومه علیها السلام(1)

حرم حضرت فاطمه معصومه علیها السلام و ساختمانها و موقوفات و تشکیلات اداری وابسته به آن که بیشتر آنها در شهر قم واقع است.

زمینه تاریخی: فاطمه علیه السلام، (د 201ق/816م) دختر امام موسی کاظم علیه السلام (128 _ 183ق/745_ 799م) است. در باب علت و تاریخ شهرت وی به «معصومه» اظهار نظر قطعی دشوار است. بر اساس فرمانی از جهانشاه قره قویونلو (سده 9ق/15م) فقط می توان حدس زد که از همین روزگاران به این نام مشهور شده است. وی در 201ق/816م، یک سال پس از ورود امام رضا علیه السلام به مرو، عزم خراسان کرد و چون به ساوه رسید، بیمار شد. موسی بن خَزرج اشعری، از اشعریان مقیم قم، به ساوه رفت و وی را به قم آورد و در سرای خویش منزل داد. مطابق روایتی دیگر، خود فاطمه علیه السلام از خادم خواست که او را به قم برد. بیماری او هفده روز ادامه یافت و به فوت انجامید. جنازه اش را در محلی موسوم به باغ بابلان، که اکنون روضه اوست، به خاک سپردند. درباره عمر فاطمه علیها السلام به هنگام وفات، روایات گوناگون است. برخی او را هجده ساله، و بعضی بیش از این دانسته اند، اما با توجه به اینکه پدر وی امام موسی کاظم علیه السلام در 179ق/795م به دستور هارون الرشید گرفتار و زندانی شد و چهار سال در زندان ماند و همان جا وفات یافت و وفات فاطمه نیز در 201ق/816م رخ نمود، وی لااقل می بایست در 21 یا 22 سالگی وفات کرده باشد. بر اساس روایتی دیگر فاطمه علیه السلام مسموم شد، ولی این روایت ضعیف