شناختنامه حضرت فاطمه معصومه علیها السلام و شهر قم صفحه 331

شیب جاده بکشاند. از اینها گذشته مبلغ کرایه هم بالا است. کرایه مسیر قم _ وشنوه (شصت کیلومتر) یا قم _ فردو (55 کیلومتر) مبلغ سه تومان است؛ یعنی همان میزانی که بیشتر اتوبوسهای قم _ تهران می گیرند و حقیقت این است که طول مدت سفر در هر دو مسیر یکی است؛ یعنی سه ساعت تمام به اضافه استراحتی در چایخانه ورجان یا دستگرد (دستجرد).

در اغلب این خطوط اتوبوسها در هر روز بیش از یک راه نمی روند: معمولاً صبحهای بسیار زود (ساعت پنج یا شش) از قم حرکت و عصر همان روز مراجعت می کنند. بعضی از آنها یک سرویس بالعکس نیز دارند. فقط دشت قنوات است که با داشتن نیم دو جین اتوبوس رفت و برگشت یا در هر روز از این خان نعمت بیش از همه مستفیض می شود. بیشتر قرایی که در کنار جاده های بزرگ قرار دارند، خط اتوبوسرانی خاص خود ندارند. روستاییان می بایستی در کنار جاده در انتظار اتوبوسهای عبوری و یا یک وسیله نقلیه دیگر بایستند. گاه این انتظار ساعتها به طول می انجامد. با این همه، این روستاها، خیلی خوش شانس تر از روستاهایی هستند که در کنار جاده ها نیستند و وسیله نقلیه هم ندارند. ساکنان این روستاها بایستی پنج تا ده کیلومتر راه را تا کنار جاده پیاده طی کرده و در آنجا به انتظار اتوبوس بنشینند. معدودی از روستاها دارای ایستگاه قطار هستند، ولی روزانه تنها یک قطار آن هم در ساعتی نامطلوب از آنجا می گذرد؛ به نحوی که مورد استفاده از ترن بسیار کم است. از چند سال پیش روستاییان مرفه، اقدام به خرید موتور گازی کرده اند که به وسیله آن می توانند به راحتی آمد و شد کنند. دوچرخه، به جز در روستاهای نزدیک قم، فقط در داخل روستا به کار می آید؛ زیرا پستی و بلندیهای زمین و گرمای هوا اجازه رکاب زدن در مسافتهای طولانی را نمی دهد.

صبر و تحمل و طاقتی که روستاییان در این سفرها از خود نشان می دهند، نشانگر آن است که چقدر اینجا به جا شدنها برای آنها اهمیت دارد. در روستاهایی با مسافت بیش از پنجاه کیلومتر اعزام لا اقل یک نفر در هفته به صوب شهر امری کاملاً طبیعی است.