اسلام: خشونت یا صلابت صفحه 14

کاربرد نیروی فیزیکی یا تهدید به کاربرد آن به گونه ای که بتواند لطمه های جسمی یا معنوی بر شخص یا اشخاص وارد آورد.(1)

این تعریف عام تر است و تنها مشکل سوم تعریف پیشین را دارد که گذشت.

نتیجه

ارائه یک تعریف عام و کلّی از خشونت به گونه ای که از هر نظر، جامع و مانع باشد، بسیار مشکل است. ازاین رو، آنچه مهم است، نه چگونگی روی دادن یک کردار یا گفتار، بلکه قضاوتی است که ما درباره آن انجام می دهیم. همچنین همه این مجادله ها، نه بر سر تعریف واژه، بلکه بر سر قضاوتی است که نسبت به آن صورت می گیرد؛ قضاوتی که خود، برخاسته از اصول و ارزش ها و هنجارهایی است که راهنمای گفتار و کردار ماست و آدمیان در هیچ زمان و مکانی، امکان فراغت از آن را نداشته اند.

عام ترین تعریف از خشونت چنین است: «کاربرد نیروی فیزیکی و تهدید ناشی از کاربرد نیروی فیزیکی که می تواند لطمه های جسمی یا معنوی بر شخص یا اشخاص بگذارد.»(2) این تعریف، تقریباً عام است و زوایای گوناگون زندگی انسان اعم از فردی و اجتماعی و گونه های متفاوت خشونت ورزی شامل فردی، گروهی، دولتی، ابزاری، عصبی، ساختاری و مستقیم را دربرمی گیرد. البته این تعریف هم خالی از اشکال نیست.(3)

ب) تساهل

ب) تساهل

اندیشمندان سیاسی، تساهل را این گونه تعریف کرده اند: «ما آنچه را اصولاً قبول نداریم، می پذیریم.»(4) به ظاهر، تعارضی در این تعریف وجود دارد و آن اینکه چگونه می توان گفت چیزی را که واقعاً بدان اعتراض داریم، در عین حال می پذیریم. اگر ما واقعاً امر مورد

1- 3 . همان، ص46.
2- 4 . اصغر افتخاری، مقاله «ظرفیت طبیعی امنیت»، فصل نامه مطالعات راهبردی، ش5 و 6، پاییز و زمستان 1378.
3- 5 . حسن تربتی نژاد، اسلام و خشونت، قم، مؤسسه انتشارات حرم، 1382، صص 29 _ 40.
4- 1 . حسین بشیریه، دولت عقل، تهران، مؤسسه نشر علوم نوین، 1374، صص61 و 62؛ عزت الله فولادوند، خرد در سیاست، تهران، طرح نو، 1376، ص402.