- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- اشاره 4
- بخش اوّل: زندگی نامه شیخ طوسی 4
- فصل اول: ولادت 4
- فصل دوم: زندگی علمی 6
- اشاره 6
- هجرت به بغداد 7
- جایگاه علمی و فرهنگی بغداد 8
- استادان 9
- در مسند تدریس 11
- هجرت دوباره 13
- در سایه انوار علوی 14
- شاگردان 15
- آثار ماندگار 17
- کتاب های حدیثی 18
- کتاب های رجالی 19
- کتاب های تفسیری 20
- کتاب های فقهی 20
- کتاب های اصول فقه 21
- کتاب های دعا 21
- کتاب های کلامی 21
- فصل سوّم: سیاست و رهبری دینی 23
- اشاره 23
- وضعیت سیاسی دوران شیخ طوسی 23
- درگذشت سیدمرتضی 25
- بنیان گذاری حوزه علمیه 27
- اندیشمندان هم عصر شیخ 28
- احیای فرهنگ شیعه 31
- اشاره 31
- فصل چهارم: خدمات فرهنگی و اجتماعی 31
- نوآوری های علمی 33
- اشاره 33
- 1 _ نوآوری در تفسیر 34
- 2 _ نوآوری در فقه 35
- 3 _ نوآوری در اصول فقه 36
- 4 _ نوآوری در کلام 37
- مبارزه با انحراف های فکری 38
- تأثیر گذاری اندیشه های شیخ بر اندیشمندان اسلام 40
- فصل پنجم: ویژگی های اخلاقی و جلوه های رفتاری 42
- زهد و تقوا 42
- اشاره 42
- کوشش در دانش اندوزی 44
- تعصب آگاهانه 46
- رؤیای معنوی 47
- مناجات در خلوت 49
- فصل ششم: عروج ملکوتی 51
- اشاره 51
- مسجد طوسی 52
- فرزندان شایسته 53
- اشاره 55
- فصل هفتم: شیخ طوسی از نگاه دیگران 55
- الف) دانشمندان شیعه 55
- ب) دانشمندان غیر شیعه 57
- ج) دانشمندان دیگر 58
- اشاره 59
- بخش دوّم: برگزیده ادب فارسی 59
- اشاره 60
- مرواریدی در مهتاب 60
- متن های ادبی 60
- نوشی گوارا 61
- اشک فرشتگان 62
- اشاره 63
- صدرنشین دانش 63
- اشعار 63
- منزلگه آخر 63
- خراسان؛ سرزمین شیخ طوسی 65
- بزرگان طوس 65
- شیخ طوسی 69
- شاهکار دانش 70
- اشاره 72
- بخش سوّم: همراه با برنامه سازان 72
- پیشنهادهای کلی 73
- پیشنهادهای برنامه ای 75
- پرسش های مسابقه ای 76
- پرسش های مردمی 77
- پرسش های کارشناسی 78
- کتاب نامه 79
ص:25
فصل سوّم: سیاست و رهبری دینی
اشاره
فصل سوّم: سیاست و رهبری دینی
زیر فصل ها
وضعیت سیاسی دوران شیخ طوسی
درگذشت سیدمرتضی
بنیان گذاری حوزه علمیه
اندیشمندان هم عصر شیخ
وضعیت سیاسی دوران شیخ طوسی
وضعیت سیاسی دوران شیخ طوسی
اوضاع سیاسی دوران شیخ طوسی را در دو بخش بررسی می کنیم:
1. وضعیت سیاسی ایران؛
2. وضعیت سیاسی بغداد.
اهالی شهر طوس که زادگاه شیخ است، بیشتر پیرو دو مذهب حنفی و شافعی از مذاهب اهل سنت بوده و دسته ای نیز زیدی و اسماعیلی و دوازده امامی بودند. بنابراین، طوس از جهت مذهبی، شهری ناهماهنگ و محل ارتباط یا برخورد عقاید گوناگون بود.
شیخ در عصری می زیست که سامانیان بلخی در ماوراءالنهر، فرمان روایی می کردند. هرچند شهرهای بلخ، هرات، مرو و نیشابور نیز در قلمرو پادشاهی آنان بود، ولی امیران محلی در سرزمین زیر سلطه خود حکم می راندند و هر کدام ادعای استقلال داشتند. از جمله آنان، سبکتکین، پدر سلطان محمود غزنوی است. وی در 27 شعبان 366 ه . ق در غزنه (از شهرهای افغانستان) به تخت نشست. پس از درگذشت او، پسرش در 387 ه . ق، قدرت را به دست گرفت و حکومت بزرگی تشکیل داد. او بیشتر قبیله ها و امیران محلی را از میان برد، عبدالملک سامانی را شکست داد و بیشتر خراسان را به فرمان برداری خود وا داشت. این گونه بود که بحران های سیاسی و فکری در عصر شیخ الطائفه اوج گرفت. در این زمان، مذهب حنفی