- دیباچه 1
- پیش گفتار 3
- بخش اوّل: زندگی نامه شیخ طوسی 4
- فصل اول: ولادت 4
- اشاره 4
- اشاره 6
- فصل دوم: زندگی علمی 6
- هجرت به بغداد 7
- جایگاه علمی و فرهنگی بغداد 8
- استادان 9
- در مسند تدریس 11
- هجرت دوباره 13
- در سایه انوار علوی 14
- شاگردان 15
- آثار ماندگار 17
- کتاب های حدیثی 18
- کتاب های رجالی 19
- کتاب های تفسیری 20
- کتاب های فقهی 20
- کتاب های کلامی 21
- کتاب های اصول فقه 21
- کتاب های دعا 21
- وضعیت سیاسی دوران شیخ طوسی 23
- فصل سوّم: سیاست و رهبری دینی 23
- اشاره 23
- درگذشت سیدمرتضی 25
- بنیان گذاری حوزه علمیه 27
- اندیشمندان هم عصر شیخ 28
- احیای فرهنگ شیعه 31
- اشاره 31
- فصل چهارم: خدمات فرهنگی و اجتماعی 31
- اشاره 33
- نوآوری های علمی 33
- 1 _ نوآوری در تفسیر 34
- 2 _ نوآوری در فقه 35
- 3 _ نوآوری در اصول فقه 36
- 4 _ نوآوری در کلام 37
- مبارزه با انحراف های فکری 38
- تأثیر گذاری اندیشه های شیخ بر اندیشمندان اسلام 40
- زهد و تقوا 42
- اشاره 42
- فصل پنجم: ویژگی های اخلاقی و جلوه های رفتاری 42
- کوشش در دانش اندوزی 44
- تعصب آگاهانه 46
- رؤیای معنوی 47
- مناجات در خلوت 49
- فصل ششم: عروج ملکوتی 51
- اشاره 51
- مسجد طوسی 52
- فرزندان شایسته 53
- اشاره 55
- فصل هفتم: شیخ طوسی از نگاه دیگران 55
- الف) دانشمندان شیعه 55
- ب) دانشمندان غیر شیعه 57
- ج) دانشمندان دیگر 58
- اشاره 59
- بخش دوّم: برگزیده ادب فارسی 59
- متن های ادبی 60
- مرواریدی در مهتاب 60
- اشاره 60
- نوشی گوارا 61
- اشک فرشتگان 62
- اشاره 63
- صدرنشین دانش 63
- اشعار 63
- منزلگه آخر 63
- بزرگان طوس 65
- خراسان؛ سرزمین شیخ طوسی 65
- شیخ طوسی 69
- شاهکار دانش 70
- اشاره 72
- بخش سوّم: همراه با برنامه سازان 72
- پیشنهادهای کلی 73
- پیشنهادهای برنامه ای 75
- پرسش های مسابقه ای 76
- پرسش های مردمی 77
- پرسش های کارشناسی 78
- کتاب نامه 79
ص:29
جهان شیعه را عهده دار شد.(1)
شیخ طوسی، نزدیک به 12 سال در بغداد اقامت گزید. وی در این مدت به تدریس، تحقیق و پرورش شاگردان بزرگی پرداخت و رهبری جهان شیعه را بر عهده گرفت.
دیری نپایید که اوضاع سیاسی بغداد دگرگون شد و شیعیان امنیت خود را از دست دادند. از این رو، شیخ طوسی درنگ را جایز ندانست و در سال 448 ه . ق، بغداد را به قصد نجف اشرف ترک کرد.
بنیان گذاری حوزه علمیه
بنیان گذاری حوزه علمیه
شهر مقدس نجف، پیش از قرن پنجم، حتی عنوان روستا هم نداشت. شاید دلیل توسعه نیافتگی این منطقه، آب و هوای نامساعد آن بوده باشد. تنها گروه اندکی از شیعیان پرشور برای خدمت به زایران مشتاق حرم امیرالمؤمنان علی علیه السلام، در جوار بارگاه آن حضرت می زیستند.
با ورود شیخ طوسی، نجف جنب و جوشی وصف ناپذیر یافت. شیخ که خانه، کتاب ها و دست نوشته های خود را در بغداد از دست داده بود، 12 سال آخر عمر خود را با پشتکار بیشتری به تدریس و تحقیق در علوم اسلامی در نجف پرداخت. او توانست پایه های حوزه علمی جدیدی را در آن جا استوار سازد که پس از گذشت هزار سال هنوز یکی از مراکز علمی و فرهنگی جهان اسلام به شمار می رود.(2)
1- یادنامه شیخ طوسی، صص 194 _ 197.
2- مقدمه تبیان، ج 1، ص 9؛ بحارالانوار، ج 1، ص 70.