مرزبان شیعه ویژه بزرگداشت شیخ طوسی (ره) صفحه 34

ص:36

کرده اند، ولی تنها اندکی از آنان مبتکر و نوآور بوده اند؛ زیرا نوآوری، نیازمند نبوغ فکری است. بی تردید، شیخ طوسی از مهم ترین نوآوران و مبتکران جهان اسلام است؛ زیرا وی در رشته های گوناگون علمی، نوآوری دارد و اندیشه هایی که از نبوغ فکری او سرچشمه گرفته است، پیاپی مورد توجّه عالمان پس از او بوده و هست. برخی از نوآوری های شیخ در رشته های تفسیر، فقه، اصول و کلام عبارت است از:

1 _ نوآوری در تفسیر

1 _ نوآوری در تفسیر

بی شک شیخ الطائفه را می توان در شمار بزرگ ترین عالمان امامیه و امام المفسرین دانست. مدارکی از شیعه و سنی در دست است که پیش از شیخ، مفسران بسیاری کتاب های تفسیری نوشته اند. شاید بیش از 250 مفسر را بتوان نام برد که تفسیر آن ها ناقص، ناتمام یا از جهتی خاص بوده یا به دلایلی، معتبر شناخته نشده است؛ مانند تفسیر عبداللّه بن مسعود (وفات: 32 ه . ق).(1)

گفتنی است افزون بر جامع و کامل بودن تفسیر شیخ، وی مباحث خود را با علم کلام در می آمیخت. این کار شیخ به عالمان دیگر نیز جرأت داد که تفسیر قرآن را با مشرب های عقیدتی و فکری گوناگون عرضه بدارند. بدین ترتیب، پس از شیخ، تفسیرهایی با مشرب های فلسفی، عرفانی و علمی پدید آمد که در دگرگونی فکری مسلمانان، تأثیر مهمی بر جای گذاشت.(2)

تفسیر تبیان نخستین تفسیر استدلالی شیعه به شمار می رود که در 20 مجلد گرد آمده و در سالیان اخیر، در 10 مجلد به چاپ رسیده است. شیخ