- دیباچه 1
- پیشگفتار 3
- 1. ولادت 7
- اشاره 7
- فصل اول: زندگی نامه 7
- 2. حیات علمی 8
- اشاره 8
- آغاز تحصیل 8
- مهاجرت به نجف 9
- بازگشت به زادگاه (تبریز) 11
- 3. اوضاع حوزه علمیه قم 12
- مهاجرت به قم 12
- اشاره 19
- 4. استادان و شاگردان 19
- استادان 19
- روش تدریس علامه طباطبایی و رفتار ایشان با شاگردان 21
- شاگردان علامه طباطبایی رحمه الله 23
- اشاره 25
- تفسیر قرآن به قرآن 25
- اشاره 25
- فصل دوم: ویژگی های علمی 25
- 1. ویژگی تفسیری 25
- تفسیر موضوعی 27
- آگاهی گسترده و فراگیر به تمام ظواهر قرآن 28
- تبحر در تفکر عقلی 29
- سیری عمیق در سنّت قطعی امامان معصوم علیه السلام 29
- آشنایی با محکمات قرآن 30
- آشنایی با علوم نقلی 30
- آشنایی کامل با مبادی برهان و شرایط مقدمات 31
- آشنایی کامل با مبانی عرفان اسلامی 32
- توانایی علامه در تشخیص مفهوم از مصداق و خلط نکردن تفسیر و تطبیق 32
- پاسداری از مکتب تشیع 33
- جمع میان دو شیوه تفسیری ترتیبی و موضوعی 34
- شرح صدر 35
- اشک خوف 36
- رمز کلمات 36
- فیض قدسی 38
- ما کاری نکرده ایم 39
- هدیه به روح پدر و مادر 40
- جایگاه تفسیر المیزان در محافل علمی جهان 41
- اشاره 42
- 2. ویژگی فلسفی 42
- دشواری شناخت مردان الهی 42
- فلسفه از دیدگاه علامه طباطبایی 43
- تنظیم فلسفه به صورت مسائل هندسی 45
- پایه گذار یک رشته مسائل فلسفی 46
- مبارزه با فلسفه مادی گری 47
- تقریب میان فلسفه شرق و غرب (فلسفه تطبیقی) 48
- غواص اقیانوس معارف 49
- تعقل عمیق همراه با امدادهای غیبی 50
- بنیان های فکری استاد طباطبایی 51
- آب لطف 51
- دفاع از فلسفه صدرایی 53
- نبود تعارض میان عقل و وحی 54
- اشاره 56
- الف) اندیشه ها، ]عرفان نظری[ یا عرفان شناسی 56
- 3. ویژگی عرفانی و اخلاقی 56
- اشاره 56
- انسان و درک عرفانی 57
- عارف و عرفان 57
- اهل بیت علیه السلام ؛ سرچشمه عرفان اسلامی 58
- راهنمایی کتاب و سنّت به عرفان نفس و برنامه آن 59
- تفاوت عرفان اسلامی با عرفان های غیراسلامی 62
- رابطه انسان و عرفان عملی 63
- عارف، ناظر صور ملکات اشخاص 65
- ب) جلوه های عرفان عملی و اخلاقی علامه طباطبایی 67
- اشاره 67
- آشنایی علامه با آیت الله قاضی رحمه الله 67
- جایگاه علامه طباطبایی در عرفان عملی 68
- کشیک نفس 70
- گفتوگو با ادریس علیه السلام 71
- محاسبه 72
- عشق به اهل بیت علیهم السلام 72
- شرح صدر علامه طباطبایی 73
- ساده زیستی و زهد 75
- بخشش و گذشت 75
- اخلاص 76
- بلندی طبع 78
- فروتنی 79
- توجه به حقوق حیوانات 80
- رسیدگی به همنوع 80
- اخلاق خانوادگی علامه 81
- ما حیوان خانگی را نمی کشیم 83
- دیگر فضایل اخلاقی علامه 83
- یاد خدا 84
- سه راهکار اخلاقی 85
- راهکار اول 85
- اشاره 85
- راهکار دوم 86
- راهکار سوم 86
- 4. ویژگی فقهی، اصولی، حدیثی 87
- اشاره 87
- الف) ویژگی فقهی و اصولی علامه طباطبایی 87
- اشاره 87
- مراتب فقهی علامه طباطبایی رحمه الله 88
- ب) پژوهش های حدیثی 89
- اجازه اجتهاد 89
- 5. تبحّر در علم ریاضی و هیئت 92
- اشاره 92
- نصب دایره هندسه در مدرسه حجتیه قم 93
- تدریس علم هیئت در قم 93
- نقشه مدرسه حجتیه 94
- ریاضیات و تقویت ذوق فلسفی 94
- 6. ویژگی هنری و ادبی 96
- سیاه مشق 96
- اشاره 96
- شعر 97
- اشاره 97
- بارگاه گل 99
- مهر خوبان 99
- هرچه جوییم نیابیم نشانی جز نام 101
- جرم من این است که آزاده ام 101
- خویش بر آتش زد و خاموش شد 102
- شاه شهیدان 103
- پیر میخانه 103
- پیر خرد 103
- باد سحر 104
- طبق غنچه 104
- دو هزار «لَنْ ترانی» 105
- چشمه فکر 105
- فصل سوم: علامه از دیدگاه بزرگان 106
- اشاره 106
- امام خمینی رحمه الله 106
- آیت الله خامنه ای 107
- شهید مرتضی مطهری رحمه الله 107
- آیت الله جعفر سبحانی 109
- آیت الله محمدتقی مصباح یزدی 109
- آیت الله حسن زاده آملی 110
- آیت الله ابراهیم امینی 111
- آیت الله مرتضوی لنگرودی رحمه الله 112
- آیت الله صدرالدین حائری شیرازی 112
- دکتر رضا داوری اردکانی 113
- آیت الله محمد محمدی گیلانی 113
- اشاره 114
- علامه محمدتقی جعفری رحمه الله 114
- خاطره اول 114
- خاطره دوم 115
- استاد عبدالحسین مشکوهالدینی 116
- دکتر احمد احمدی 116
- استاد محمد عبدخدایی 117
- دکتر جواد فلاتوری 118
- استاد سید جلال الدین آشتیانی 120
- استاد سید محسن موسوی تبریزی 120
- آیت الله جوادی آملی 121
- دکتر سید حسین نصر 122
- دکتر غلام حسین ابراهیمی دینانی 125
- 1. تفسیر المیزان 129
- فصل چهارم: کتاب شناسی 129
- اشاره 129
- 2. بدایه الحکمه 131
- 3. نهایه الحکمه 131
- 4. اصول فلسفه و روش رئالیسم 132
- 6. شیعه در اسلام 132
- 5. حاشیه بر کفایه الاصول 132
- 10. عقاید و دستورهای دینی 133
- 8. خلاصه تعالیم اسلام 133
- 7. مجموعه مذاکرات با پرفسور هانری کربن (شیعه) 133
- 9. روابط اجتماعی در اسلام 133
- 11. بررسی های اسلامی (3 جلد) 134
- 16. رساله قوه و فعل 135
- 12. آموزش دین 135
- 13، 14 و 15. رساله انسان قبل از دنیا، در دنیا و بعد از دنیا 135
- 18. رساله ای در صفات (صفات سلبیه و ثبوتیه و...) 135
- 17. رساله ای در اثبات ذات 135
- 19. رساله ای در افعالالله تعالی (بحثی است درباره توحید افعالی، جبر و تفویض، قضا و قدر و...) 135
- 28. رساله ای در اعتبارات 136
- 23. رساله ای در مشتقات 136
- 22. رساله ای در ولایت 136
- 25. رساله ای در ترکیب 136
- 21. رساله ای در نبوت 136
- 26. رساله ای در تحلیل 136
- 24. رساله ای در برهان 136
- 20. رساله ای در وسائط (اثری است درباره وسائط موجود میان مقام ربوبی و عالم طبیعت) 136
- 27. رساله ای در مغالطه 136
- 36. پرسش و پاسخ 137
- 34. رساله ای در عالم غیب 137
- 30. رساله ای در حکومت اسلامی 137
- 29. قرآن در اسلام 137
- 35. وحی یا شعور مرموز 137
- 31. محاکمات میان دو مکاتبات 137
- 33. معنویت تشیع (مجموعه مقاله ها) 137
- 32. تعلیمات دینی 137
- 40. دیوان اشعار 138
- 43. لب اللباب 138
- 42. سنن النبی صلی الله علیه و آله 138
- 37. ارجوزه فی النحو 138
- 41. رساله علی و فلسفه الهی 138
- 38. ارجوزه فی الصّرف 138
- 39. ارجوزه فی الخط 138
- 46. حاشیه بر اسفار 139
- 47. مهر تابان 139
- 45. رساله ای در اسماءالله تعالی 139
- 44. رساله ای در توحید ذاتی 139
- 49. رساله ای در عشق 140
- 52. حاشیه بر مکاسب شیخ انصاری 140
- 53. تعلیقه بر برخی مجلدهای بحارالانوار 140
- 48. رسالت تشیع 140
- 54. رساله ای در تحریم الکل از دیدگاه اسلام 140
- 51. تعلیقه بر اصول کافی 140
- 50. رساله محمد صلی الله علیه و آله در آیین اسلام 140
- 55. جمال آفتاب و آفتاب هر نظر (شرحی بر دیوان حافظ) 140
- 56. راز دل 141
- 57. رساله انساب آل عبدالوهاب 141
- فصل پنجم: عروج ملکوتی 142
- اشاره 142
- در سوگ علامه طباطبائی رحمه الله 144
- رجعت سرخ ستاره 146
- فخریه شهریار 146
- عشق رفت 147
- الف) کتاب 151
- کتابنامه 151
- اشاره 151
- ب) نشریه 155
ص:21
عماره، خانه تنگ و کوچک و نبود حتی یک آشنا، این مسافران تازهوارد را آزرده و دلتنگ کرده بود. تنها مایه دل گرمی علامه در این شرایط، پسرش محمد بود که در آن زمان، هجده ماه داشت، ولی وی نیز به دلیل گرمی هوا و شرایط موجود بیمار شد. از آنجا که پزشک مناسبی در شهر نجف نبود، سید و همسرش ناگزیر او را برای درمان به بغداد بردند. با این حال، تلاش پزشکان سودی نداشت و محمد درگذشت. تحمل این حادثه برای پدر و بهویژه مادر محمد بسیار سخت بود. با این حال، علامه از هدف خود که تحصیل دانش و کوشش برای کسب آموزه های دینی و ارتقای علمی بود، لحظه ای غافل نشد. (1)
بازگشت به زادگاه (تبریز)
بازگشت به زادگاه (تبریز)
طباطبایی، در سال 1314، پس از ده سال اقامت در نجف اشرف و تحصیل فقه، اصول، فلسفه، عرفان، ریاضیات، رجال، درایه، تفسیر و اخلاق، به زادگاهش بازگشت. ایشان درباره انگیزه این بازگشت، چنین می نویسد:
سال 1314 بر اثر اختلال وضع معاش، ناگزیر از مراجعت به زادگاه اصلی خود شدم و ده سال و خورده ای در آن سامان به سر بردم که حقاً باید این دوره را در زندگی خود، دوره خسارت بشمارم؛ زیرا بر اثر گرفتاری ضروری برای تأمین معاش (که از مجرای فلاحت و کشاورزی بود)، از تدریس و تفکر علمی باز مانده و پیوسته با یک شکنجه درونی به سر می بردم. (2)
علامه طباطبایی پس از بازگشت به زادگاه خود (شادآباد)، به رونق و آبادانی خانه و مزارع خود همت گمارد. در مدت این ده سال،
1- جرعه های جان بخش، صص 56 و 57.
2- مجله پیام انقلاب (مروری بر زندگی عالم ربانی و فیلسوف عالی قدر علامه طباطبایی)، ش175، ص 44.