سیره علمی و عملی علامه سید محمدحسین طباطبایی رحمه الله صفحه 116

ص:126

استاد عبدالحسین مشکوهالدینی

استاد عبدالحسین مشکوهالدینی

«درحقیقت، مفسران قرآن با پیغمبران همکاری می کنند و کوشش آنان این است که مردم را با سخن پیغمبران که حاصل سخنان خداوند هستند، آشنا کنند و به این جهت، درجه مفسران قرآن پس از حضرات معصومین علیه السلام که مفسران حقیقی قرآن بودند، بقیه هم پس از آنان والاترین مقام و مرتبه را دارند و مخصوصاً سعی و کوششی که مرحوم علامه طباطبایی در این مورد کرده اند، می توان گفت: کم نظیر است؛ زیرا مفسران دیگر هرکدام در جنبه مخصوصی خدمت کرده اند.

پاره ای از مفسران، بیشتر به توضیح لغات و اشتقاقات و ترکیبات نحوی یا به نکته های دیگر ادبی که در علم معانی آمده است، پرداخته اند. گروهی احتمالاتی را که مفسران صدر اول آورده اند، نقل کرده اند و بعضی به جنبه های تاریخی یا فلسفی و عرفانی یا نکته های اجتماعی آن پرداخته اند، اما علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، علاوه بر توضیحات کمتری که در آن جنبه ها داده اند، بیشتر به نکته های غیبی آن پرداخته اند و مخصوصاً این نکته از همه مهم تر است که در مشکلات آیات، از آیات دیگر قرآن کمک گرفته اند و آیات دیگری را که در آن زمینه نازل شده است، با ذکر سوره و شماره آیه آورده اند و بعد از مجموع همه آیات، نکته هایی استنباط کرده اند و نوشته اند و در میان تفاسیری که این­جانب در آنها دقت کرده ام، المیزان از همه جامع تر و مفیدتر است و پاداش این عالم جلیل با خداوندی است که او مُنَزّل قرآن است».(1)

دکتر احمد احمدی

دکتر احمد احمدی

«بنده بعد از یک سال (2) که از رحلت آیت الله طباطبایی می گذرد، هنوز باور نکرده ام که ما استاد بزرگوار، علامه طباطبایی را از دست داده ایم.