- دیباچه 1
- پیشگفتار 3
- 1. ولادت 7
- فصل اول: زندگی نامه 7
- اشاره 7
- 2. حیات علمی 8
- اشاره 8
- آغاز تحصیل 8
- مهاجرت به نجف 9
- بازگشت به زادگاه (تبریز) 11
- مهاجرت به قم 12
- 3. اوضاع حوزه علمیه قم 12
- 4. استادان و شاگردان 19
- استادان 19
- اشاره 19
- روش تدریس علامه طباطبایی و رفتار ایشان با شاگردان 21
- شاگردان علامه طباطبایی رحمه الله 23
- تفسیر قرآن به قرآن 25
- اشاره 25
- فصل دوم: ویژگی های علمی 25
- اشاره 25
- 1. ویژگی تفسیری 25
- تفسیر موضوعی 27
- آگاهی گسترده و فراگیر به تمام ظواهر قرآن 28
- سیری عمیق در سنّت قطعی امامان معصوم علیه السلام 29
- تبحر در تفکر عقلی 29
- آشنایی با محکمات قرآن 30
- آشنایی با علوم نقلی 30
- آشنایی کامل با مبادی برهان و شرایط مقدمات 31
- آشنایی کامل با مبانی عرفان اسلامی 32
- توانایی علامه در تشخیص مفهوم از مصداق و خلط نکردن تفسیر و تطبیق 32
- پاسداری از مکتب تشیع 33
- جمع میان دو شیوه تفسیری ترتیبی و موضوعی 34
- شرح صدر 35
- رمز کلمات 36
- اشک خوف 36
- فیض قدسی 38
- ما کاری نکرده ایم 39
- هدیه به روح پدر و مادر 40
- جایگاه تفسیر المیزان در محافل علمی جهان 41
- دشواری شناخت مردان الهی 42
- اشاره 42
- 2. ویژگی فلسفی 42
- فلسفه از دیدگاه علامه طباطبایی 43
- تنظیم فلسفه به صورت مسائل هندسی 45
- پایه گذار یک رشته مسائل فلسفی 46
- مبارزه با فلسفه مادی گری 47
- تقریب میان فلسفه شرق و غرب (فلسفه تطبیقی) 48
- غواص اقیانوس معارف 49
- تعقل عمیق همراه با امدادهای غیبی 50
- بنیان های فکری استاد طباطبایی 51
- آب لطف 51
- دفاع از فلسفه صدرایی 53
- نبود تعارض میان عقل و وحی 54
- 3. ویژگی عرفانی و اخلاقی 56
- اشاره 56
- الف) اندیشه ها، ]عرفان نظری[ یا عرفان شناسی 56
- اشاره 56
- انسان و درک عرفانی 57
- عارف و عرفان 57
- اهل بیت علیه السلام ؛ سرچشمه عرفان اسلامی 58
- راهنمایی کتاب و سنّت به عرفان نفس و برنامه آن 59
- تفاوت عرفان اسلامی با عرفان های غیراسلامی 62
- رابطه انسان و عرفان عملی 63
- عارف، ناظر صور ملکات اشخاص 65
- ب) جلوه های عرفان عملی و اخلاقی علامه طباطبایی 67
- اشاره 67
- آشنایی علامه با آیت الله قاضی رحمه الله 67
- جایگاه علامه طباطبایی در عرفان عملی 68
- کشیک نفس 70
- گفتوگو با ادریس علیه السلام 71
- عشق به اهل بیت علیهم السلام 72
- محاسبه 72
- شرح صدر علامه طباطبایی 73
- ساده زیستی و زهد 75
- بخشش و گذشت 75
- اخلاص 76
- بلندی طبع 78
- فروتنی 79
- توجه به حقوق حیوانات 80
- رسیدگی به همنوع 80
- اخلاق خانوادگی علامه 81
- دیگر فضایل اخلاقی علامه 83
- ما حیوان خانگی را نمی کشیم 83
- یاد خدا 84
- راهکار اول 85
- اشاره 85
- سه راهکار اخلاقی 85
- راهکار دوم 86
- راهکار سوم 86
- اشاره 87
- 4. ویژگی فقهی، اصولی، حدیثی 87
- الف) ویژگی فقهی و اصولی علامه طباطبایی 87
- اشاره 87
- مراتب فقهی علامه طباطبایی رحمه الله 88
- ب) پژوهش های حدیثی 89
- اجازه اجتهاد 89
- اشاره 92
- 5. تبحّر در علم ریاضی و هیئت 92
- تدریس علم هیئت در قم 93
- نصب دایره هندسه در مدرسه حجتیه قم 93
- نقشه مدرسه حجتیه 94
- ریاضیات و تقویت ذوق فلسفی 94
- اشاره 96
- 6. ویژگی هنری و ادبی 96
- سیاه مشق 96
- شعر 97
- اشاره 97
- بارگاه گل 99
- مهر خوبان 99
- جرم من این است که آزاده ام 101
- هرچه جوییم نیابیم نشانی جز نام 101
- خویش بر آتش زد و خاموش شد 102
- پیر خرد 103
- شاه شهیدان 103
- پیر میخانه 103
- طبق غنچه 104
- باد سحر 104
- دو هزار «لَنْ ترانی» 105
- چشمه فکر 105
- امام خمینی رحمه الله 106
- فصل سوم: علامه از دیدگاه بزرگان 106
- اشاره 106
- شهید مرتضی مطهری رحمه الله 107
- آیت الله خامنه ای 107
- آیت الله جعفر سبحانی 109
- آیت الله محمدتقی مصباح یزدی 109
- آیت الله حسن زاده آملی 110
- آیت الله ابراهیم امینی 111
- آیت الله مرتضوی لنگرودی رحمه الله 112
- آیت الله صدرالدین حائری شیرازی 112
- آیت الله محمد محمدی گیلانی 113
- دکتر رضا داوری اردکانی 113
- خاطره اول 114
- علامه محمدتقی جعفری رحمه الله 114
- اشاره 114
- خاطره دوم 115
- دکتر احمد احمدی 116
- استاد عبدالحسین مشکوهالدینی 116
- استاد محمد عبدخدایی 117
- دکتر جواد فلاتوری 118
- استاد سید محسن موسوی تبریزی 120
- استاد سید جلال الدین آشتیانی 120
- آیت الله جوادی آملی 121
- دکتر سید حسین نصر 122
- دکتر غلام حسین ابراهیمی دینانی 125
- 1. تفسیر المیزان 129
- فصل چهارم: کتاب شناسی 129
- اشاره 129
- 3. نهایه الحکمه 131
- 2. بدایه الحکمه 131
- 5. حاشیه بر کفایه الاصول 132
- 4. اصول فلسفه و روش رئالیسم 132
- 6. شیعه در اسلام 132
- 7. مجموعه مذاکرات با پرفسور هانری کربن (شیعه) 133
- 8. خلاصه تعالیم اسلام 133
- 10. عقاید و دستورهای دینی 133
- 9. روابط اجتماعی در اسلام 133
- 11. بررسی های اسلامی (3 جلد) 134
- 12. آموزش دین 135
- 16. رساله قوه و فعل 135
- 19. رساله ای در افعالالله تعالی (بحثی است درباره توحید افعالی، جبر و تفویض، قضا و قدر و...) 135
- 17. رساله ای در اثبات ذات 135
- 13، 14 و 15. رساله انسان قبل از دنیا، در دنیا و بعد از دنیا 135
- 18. رساله ای در صفات (صفات سلبیه و ثبوتیه و...) 135
- 26. رساله ای در تحلیل 136
- 28. رساله ای در اعتبارات 136
- 23. رساله ای در مشتقات 136
- 25. رساله ای در ترکیب 136
- 24. رساله ای در برهان 136
- 22. رساله ای در ولایت 136
- 20. رساله ای در وسائط (اثری است درباره وسائط موجود میان مقام ربوبی و عالم طبیعت) 136
- 21. رساله ای در نبوت 136
- 27. رساله ای در مغالطه 136
- 30. رساله ای در حکومت اسلامی 137
- 32. تعلیمات دینی 137
- 29. قرآن در اسلام 137
- 35. وحی یا شعور مرموز 137
- 36. پرسش و پاسخ 137
- 34. رساله ای در عالم غیب 137
- 33. معنویت تشیع (مجموعه مقاله ها) 137
- 31. محاکمات میان دو مکاتبات 137
- 42. سنن النبی صلی الله علیه و آله 138
- 39. ارجوزه فی الخط 138
- 37. ارجوزه فی النحو 138
- 43. لب اللباب 138
- 41. رساله علی و فلسفه الهی 138
- 40. دیوان اشعار 138
- 38. ارجوزه فی الصّرف 138
- 46. حاشیه بر اسفار 139
- 44. رساله ای در توحید ذاتی 139
- 45. رساله ای در اسماءالله تعالی 139
- 47. مهر تابان 139
- 53. تعلیقه بر برخی مجلدهای بحارالانوار 140
- 54. رساله ای در تحریم الکل از دیدگاه اسلام 140
- 49. رساله ای در عشق 140
- 51. تعلیقه بر اصول کافی 140
- 48. رسالت تشیع 140
- 52. حاشیه بر مکاسب شیخ انصاری 140
- 50. رساله محمد صلی الله علیه و آله در آیین اسلام 140
- 55. جمال آفتاب و آفتاب هر نظر (شرحی بر دیوان حافظ) 140
- 57. رساله انساب آل عبدالوهاب 141
- 56. راز دل 141
- فصل پنجم: عروج ملکوتی 142
- اشاره 142
- در سوگ علامه طباطبائی رحمه الله 144
- رجعت سرخ ستاره 146
- فخریه شهریار 146
- عشق رفت 147
- الف) کتاب 151
- کتابنامه 151
- اشاره 151
- ب) نشریه 155
ص:22
خسارت هایی به باغ ها و کشتزارهای خانوادگی وی وارد شده بود. مهندس عبدالباقی طباطبایی، فرزند علامه طباطبایی می گوید:
خوب به یاد دارم که مرحوم پدرم، دائماً و در تمام طول سال، مشغول فعالیت بودند و از محل درآمد ملکی، به روستاییانی که نیازمند بودند، وام می داد و قبض می گرفت. چنانچه کسی بعد از دو فصل برداشت محصول قادر به پرداخت بدهی خود نبود، آن را می بخشید و قبض را به خودش پس می داد و از طلب خود صرف نظر می کرد. همچنین از کارهای اجتماعی آن فرزانه عالیقدر در روستای شادآباد، مراقبت از روابط اخلاقی و مناسبات اجتماعی روستاییان و رشد فرهنگی و اعتلای اعتقادات آنان بود. (1)
مهاجرت به قم
مهاجرت به قم
علامه طباطبایی، در سال 1324 پس از سروسامان دادن به وضع مزارع خود در شاد آباد، تصمیم گرفت به یک مرکز علمی مهاجرت کند. نقل است ایشان برای مسافرت به قم، به قرآن تفأل زد و این آیه آمد: «هُنَالِکَ الْوَلاَیَهُ لِلّهِ الْحَقِّ هُوَ خَیْرٌ ثَوَاباً وَخَیْرٌ عُقْباً؛ در آنجا یاری به خدایی حق تعلق دارد. اوست بهترین پاداش و بهترین فرجام.» (کهف:44) به این ترتیب، علامه در فروردین 1325 به همراه همسر و چهار فرزندش راهی قم شد و به مدت 35 سال در حوزه علمیه قم به تدریس، تألیف، تربیت و تهذیب نفوس پرداخت.
3. اوضاع حوزه علمیه قم
3. اوضاع حوزه علمیه قم
برای ارزیابی نقش علامه طباطبایی در تحولات تکاملی حوزه علمیه قم، باید نخست وضعیت حوزه را پیش از ورود ایشان بررسی کنیم.
حوزه علمیه قم به همت آیت الله شیخ عبدالکریم حائری یزدی تأسیس شد، ولی چندی نگذشت که توفان حوادث بر این بوستان نوپا وزید.
1- جرعه های جان بخش، ص 86 .