سیره علمی و عملی علامه سید محمدحسین طباطبایی رحمه الله صفحه 27

ص:37

این آیه به صراحت از آیه نخست رفع ابهام می نماید و با لفظ «امر»، فاعل واقعی «آمدن» را روشن می سازد. این روش (تفسیر آیات به آیات)، روش محکم و استوار پیشوایان شیعه بوده و هم اکنون، مفسران محقق از این روش استفاده می نمایند و تفسیر استاد بزرگ حضرت آقای طباطبایی بر این اساس نگارش یافته است.

استاد علامه طباطبایی در این شیوه از تفسیر، از سخن پیامبر که ابن­عباس از او نقل کرده است، پیروی می نماید، آنجا که فرموده است: «اَلْقُرآنُ یُفَسِّرُ بَعضُهُ بَعْضاً».(1)

امیر مؤمنان [علی علیه السلام ] نیز در یکی از سخنان خود می گوید:

کِتابُ اللهِ تُبصرونَ بِه وَ تَنْطِقونَ بِه وَ تَسْمَعونَ بِه وَ یَنْطِقُ بَعضُه بِبَعْضٍ وَ یَشهدُ بَعضُه عَلی بَعضٍ.(2)

کتاب خدا را می بینید، او را به سخن درمی آورید و می شنوید و برخی آیات او به وسیله برخی دیگر به سخن درمی آید و برخی بر برخی دیگر گواهی می دهد.

بنابراین، این شیوه از تفسیر، محصول دعوت نبی اعظم و وصی گرامی او بوده است، ولی متأسفانه در طول قرون اسلامی، از این شیوه کمتر استفاده شده است، درحالی­که می بینیم پیشوایان معصوم علیه السلام ما در مقام تفسیر، همین شیوه را داشتند.(3)

تفسیر موضوعی

تفسیر موضوعی

استاد جعفر سبحانی روش تفسیر موضوعی را دیگر روش تفسیری حضرت علامه برمی شمارد و می نویسد:

1- بحارالانوار، ج 54، ص 218، حدیث مشهوری است که در تفاسیر به آن استناد شده، ولی سند آن مشخص نیست.
2- نهج البلاغه، ج 2، ص 22، خطبه 192.
3- جمعی از نویسندگان، دومین یادنامه علامه طباطبایی، صص 282_280.